Hij is geboren en gedoopt te Thulin op 27 augustus 1756. Peetouders zijn Jacques Joseph Lavoine en Marie Augustine Joseph Amand, beiden uit Thulin. Deze Amand is in 1764 ook meter bij de geboorte van Augustine Amand, een dochter van Estienne en Marie Philippe Image, maar ik kan ze nog niet thuisbrengen in mijn stamboom.

In 1792 is Cyrille ouvrier. Als beroep wordt ook manoeuvre vermeld en in 1814 dagloner. Hij trouwt in Thulin op 12 november 1781 met Marie Caroline Lorimier, dochter van ménager Charles Lorimier en Marie Catherine Douchy (gehuwd in april 1758). Deze is geboren te Thulin op 24 juli 1758 en er ’s anderendaags gedoopt met als peetouders Jean Baptiste Lestrade en Caroline Lorimer.  Beiden konden niet schrijven. Getuigen bij het huwelijk waren Isidore Wattier en Alexis Joseph Proveur, beiden kinderen van een ménager van Thulin. In 1833 was ze dagloonster. Ze overlijdt te Thulin op 21 mei 1835. Ze was 82 volgens de akte waarin als getuigen staan veldwachter Pierre Joseph Grapin, 52 en wagenmaker Philippe Joseph Joye, 53. Uit dit huwelijk komen 8 kinderen, allen geboren te Thulin. Hij overlijdt in Thulin op 27 februari 1839, ook 82 jaar oud.

Jean Joseph Amand

Hij is geboren en gedoopt in Thulin op 13 juli 1759 . Peter is Jean François Joseph Dubus en meter Constance Amand. Vader Jean Joseph is niet bij de doop aanwezig. Hij zal gestorven zijn voor 1768 wanneer weer een Jean Joseph geboren wordt.

NN

Een doodgeboren zoon op 28 augustus 1760.

Druon Joseph Amand

Deze man leidt een enigszins merkwaardig leven. Hij is geboren op 25 januari 1762 om 23 uur in Thulin en wordt s’anderendaags gedoopt. Peter is Druon Joseph Rinchon en meter Marie Scholastique Dubuisson. Deze Rinchon is een voorouder van Philippe Rinchon, de auteur van het boek “Thulin sa géographie et son histoire” uit 1925. over de geschiedenis van Thulin. Vader Jean Joseph is ook hier niet aanwezig.

Druon heeft op 15 november 1785 in Brussel een onwettige zoon François met Theresia Dupont uit Eerdegem. Hij is op dat moment pyrobolarius (kanonnier) in het legioen de Lignes. Bij de doop van François in de parochie saint Géry is zijn oom Boniface peter. Die is dan ook pyrobolarius in hetzelfde legioen. Meter is Aldegonde Legrand uit de parochie Notre Dame de la Chapelle in Brussel. Ik heb nergens Eerdegem gevonden en ook geen huwelijk tussen hem en die Theresia.

Bij zijn huwelijk in 1795 is hij molenaar en woont hij in de parochie Quaregnon. Hij trouwt op 9 september 1795 in die parochie Quaregnon met huishoudster Marie Thérèse Gabrielle Maton, dochter van Jean Joseph en Marie Thérèse Daniaux, geboren in Quaregnon op 27 november 1763.  . Het koppel krijgt 3 dochters. Zij overlijdt na 1820.

Bij het huwelijk van de eerste van die dochters, Marie Thérèse in 1820 in Mons, is hij niet aanwezig en de familie is zonder nieuws van hem sinds 20 jaar, sinds de geboorte van zijn derde dochter, zoals dit bevestigd is door de toekomstige bruid, haar moeder en de vier getuigen! Ik weet niet wat er verder van hem geworden is…

Jacques Joseph Amand

Hij is geboren te Thulin op 5 mei 1765 om 18 uur en er dezelfde dag gedoopt. Peetouders zijn Nicolas Joseph Amand en Marie Constance Amand, die niet kan schrijven. Dit is waarschijnlijk dezelfde meter als bij de doop van broer Jean Joseph.

Hij trouwt een eerste keer te Quaregnon op 23 oktober 1787 met Scolastique Caudron, geboren op 29 april 1760 te Quaregnon en er overleden op 24 april 1826. Jacques is dan molenaarsknecht. Getuigen zijn timmerman Frédérique Caudron en draaier (tourneur) Nestor Caudron.

Hij hertrouwt dan op 27 juni 1827 als 62-jarige te Quaregnon met de 33-jarige dagloonster Marie Pacifique Brohee, een dochter van Marie Thérèse Brohée (zie huwelijksakte). Getuigen bij dit huwelijk zijn Ferdinand Dubreux, 55, Edouard Dubreux, 21, Casimir Lenglet (burgemeester schrijft Lenglais), 35 en Nicolas Stievenart, 30, allen van Quaregnon. Hij is dan molenaar van beroep. Zij is geboren te Hainin op 2 mei 1794. Uit dit huwelijk komen 2 kinderen.

Hij overlijdt in Quaregnon op 23 november 1831, 66 jaar oud. Zijn vrouw hertrouwt op 27 april 1836 te Quaregnon met landbouwer Felix Derbaix uit Dour. Ze overlijdt te Quaregnon op 21 januari 1862.

Jean Joseph Amand

Hij is geboren en gedoopt te Thulin op 19 april 1768. Peetouders zijn Boniface Michel Amand (zijn oudste broer?) en Marie Joseph Boulanger. We leren uit verscheidene akten dat hij niet kan schrijven en dat hij van beroep ménager, ouvrier en journalier is.
Hij trouwt te Thulin op 11 november 1790 met Marie Alexandrine Debiève, dochter van Jean Gabriel Debiève (geboren te Thulin op 13 augustus 1732 en er overleden op 7 december 1773) en Marie Antoinette Pierart (geboren te Dour rond 1736) (bron alexis amand). Marie Alexandrine is geboren en gedoopt in Thulin op 5 april 1769. Haar peter is Ferdiand Hénaut en haar meter Anne Joseph Triboux.

Getuigen bij het huwelijk zijn Alexandre Joseph Amand, waarschijnlijk zijn neef, en François Bruyere.

Wanneer hij 38 is, gaat hij de dood van zijn schoonmoeder aangeven samen met haar zoon Jean Baptiste Debiève. Dit is op 29 germinal van het jaar XII, 19 april 1804 om 4 uur. Als hij het overlijden van zijn dochter Marie Augustine gaat aangeven in 1807 woont hij in Ponenghe, het grootste gehucht van Thulin.
Uit zijn huwelijk komen 9 kinderen.
Jean Joseph overlijdt op 22 april 1838 en zijn vrouw op 22 januari 1844, 74 jaar oud. Dit overlijden wordt aangegeven door haar zoon Jean Baptiste en ene Jean Joseph, 38 jaar oud.

Uit de nota’s van Leon Amand haal ik nog volgende gegevens over Debiève. Ze moeten nog eens onderzocht worden en kunnen misschien nuttig zijn voor iemand.
– Ene François Debiève sterft op 08-09-1721, 43, dus geboren rond 1678. LAm schrijft erbij: “inhumé dans l’église … la chapelle de St Martin en verder “le fils François (05-11), + 30 ans, noyé dans la rivière qui va de Crépin à Condé”. (dus geboren rond 1691)

– Marie Adrienne Debiève was 44 toen ze stierf op 19-10-1769. Dus geboren rond 1725.

– Ene Marie Joseph Debiève was 29 toen ze stierf op 31-03-1773 en dus geboren rond 1744.

– Ene Marie Debiève stierf op 77 jarige leeftijd op 24-02-1785, als weduwe van Nicolas Joseph Hénaut. Dus geboren rond 1708.

Grégoire Joseph Amand

Geboren en gedoopt te Thulin op 11 maart 1771. Zijn peetouders zijn Jean Baptiste Amand en Marie Antoinette Malacose (PR p. 557). Beiden kunnen niet schrijven. Deze Malacose is een dochter van Jacques en Catherine Leclercq, geboren op 8 juni 1760.
Grégoire Joseph is dagloner, kan schrijven en is op 26 jarige leeftijd getuige bij de geboorte van Jean Baptiste Baland te Thulin op 23 oktober 1797.

Hij trouwt te Hainin op 9 november 1802 (18 brumaire XI) met Marie Therese Brohee, geboren te Hainin op 28 mei 1763 als dochter van Nicolas (+ voor 1802) en Marie Josephine Saussez. Ze kan niet schrijven. Getuigen bij het huwelijk zijn Leopold Joseph Thomas, een timmerman van 48, Hyacinthe Thomas, een landbouwster van 22, Ignace Thomas, een timmerman van 27 en Jean Baptiste Patoux,  een dagloner  en schoonbroer van de bruid. De ambtenaar van de BS vergist zich op het einde van de akte van familienaam bij de bruid, wanneer hij Saussez (naam van haar moeder) schrijft in plaats Brohée.

Ik heb geen kinderen gevonden tot en met 1808, wat ook vrij normaal is gezien de leeftijd van de bruid.

Zij is geboren en gedoopt in Brussel, in de Sint Catharinaparochie op 15 augustus 1788. Haar peter is Joannes Frans Bevel en haar meter grootmoeder Anne Marie Hobert, allebei wonend in Brussel.

Ze werkt als dagloonster en is bij haar huwelijk 36. Zij trouwt te Thulin op 12 mei 1824 met dagloner Alexis Joseph Dubus, geboren op 22 juni 1782, zoon van Jean Joseph (1742-1817) en Elisabeth Mahieu (ca 1743-1802). Het is haar achterneef want hun grootouders Jean Joseph Amand en Catherine Joseph Amand zijn broer en zus.

De getuigen zijn wagenmaker Philippe Joseph Joie, 44 jaar, landbouwer Dominique Joseph Abrassart, 68, Pierre Jospeh Grapin, veldwachter, 44 en schoenmaker Philippe Joseph Dubuissant, 28. Ze wonen allemaal in Thulin. Ze krijgen een dochter Elisabeth op 30 januari 1825 in Thulin. Ze werd dagloonster van beroep.

Alexis Joseph is een eerste maal gehuwd met Henriette Barbieux waarmee hij een zoon Jean Baptiste heeft, die 56 is in 1865 en een zoon Alexis Joseph geboren op 2 februari 1804  die op 10 januari 1827 trouwt met Alexandrine Feron. Moeder Henriette sterft op 5 maart 1824 en twee maanden later hertrouwt Alexis met Anne Marie.

Alexis Joseph overlijdt te Thulin op 13 februari 1832 en is dan 58 en weduwnaar van Marie Amand. Getuigen zijn veldwachter Pierre Joseph Grapin, 50, en wagenmaker Philippe Joseph Joye, 51.

Wanneer Anne Marie sterft heb ik nog niet gevonden. Wel dat het tussen 1825 en 1832 is. Wellicht niet in Thulin want ik vind haar overlijden daar niet in de BS.

Angélique Caroline Dorothée Amand

Zij wordt geboren te Gheluwe in West Vlaanderen op 30 juni 1790 en gedoopt op 1 juli. Peter is Petrus Ludovicus Geeraert en meter Angela Dorothea Van Damme.

Gheluwe lag toen in het district Menen en hoort nu bij Wervik. Boniface zal daar wel douanier geweest zijn. Zij is naaister van beroep wanneer ze te Thulin trouwt op 17 augustus 1825 met kleermaker Jean Baptiste Patte, geboren te Thulin op 3 februari 1802 als zoon van Thomas en Marie Thérèse Nicaise. Getuigen bij het huwelijk zijn: veldwachter A. Robette, 62, koster (clerc marguiller) Augustin Noël Joseph Leclercq, 48, herbergier Jean Baptiste Cartier fils, 26 en handelaar Augustin Joseph Lemaur, 40, allen van Thulin.

Ze krijgen 4 kinderen waaronder een zoon, Boniface Joseph Patte, geboren te Thulin op 28 mei 1826, eveneens kleermaker. Deze trouwt op 1 maart 1848 met Joséphine Hernaut, in 1820 eveneens geboren te Thulin, dochter van François Philippe Hernaut en Augustine Peltier. Hij overlijdt te Thulin op 12 november 1893. Hij heeft nog steeds nazaten in Thulin in de families Patte, Hernaut, Druart, Sigart, Prévot, Delcourt, Castelin, Stalins en misschien nog andere (Rinchon alliances, p. 97).

Jean Baptiste is overleden voor dit huwelijk. Angélique overlijdt op 86-jarige leeftijd in haar huis in Thulin om 21 uur op 27 maart 1872.

Eugenie Joseph Amand

Ze is geboren om 4 uur in de morgen op 15 november 1795 te Moeskroen en er dezelfde dag gedoopt. Vader Boniface is niet bij de doop aanwezig maar in de akte staat dat de ouders in de parochie St Barthélémy wonen. Peter is Jean Baptiste Quivron van Moeskroen en meter Marie Anne Treumerij van Petegem bij Oudenaarde. Ze zijn beiden in de parochie gedomicilieerd.

Op 1 mei 1821 trouwt ze te Adinkerke met Joannes Franciscus Lescrinier, een “kleermaker van stijle” wonend in Adinkerke die op 13 januari 1801 (23 nivose an IX) geboren is in Lombardsijde. Bij de aangifte van zijn geboorte is er ook een vrouw, Régine Kempijnck, 20 jaar en verblijvende in Westende. Dat kon dus toen in de Franse tijd.

Eugenie is bij haar huwelijk dienstmeid en woont in Veurne. Vader Bonifatius heeft met een akte voor notaris Cuvelier in Veurne toestemming gegeven voor het huwelijk op 18 maart. Getuigen zijn Pieter Van Lichtervelde, een herbergier van 50 uit Adinkerke, Henricus Dewitte, een schoenmaker van 40, Vistalus Schoolvaert, een paardensmid van 37 en Henricus Colbert, een douanier van 39 of zoals het in de akte staat “geemploijeerde der inkomende en uitgaande rechten”. De drie laatsten wonen in Veurne, sectie Bewelterpoort. Op de site inventaris.onroerenderfgoed.be lees ik hierover: “In oorsprong, landelijk gebied ten westen van de stad Veurne dat zich uitstrekte tot aan de Moeren; bestuurlijk behorende tot de Noordvierschaar van de kasselrij Veurne met eigen hoofdman, doch kerkelijk afhankelijk van Sint-Niklaas- en Sint-Denijsparochie; circa 1818 toegevoegd bij de stad Veurne. Volgens telling van 1697: eenentwintig huizen met 115 bewoners. Oude plaats- en huisnamen volgens archiefbronnen gekend uit de 13de, 16de-18de eeuw. Straatbenaming tot op heden vermeld gebied omvattend.”

Zij krijgen 6 kinderen. De twee eersten worden geboren in 1822 en 1824 in Loo, nu een deelgemeente van Lo-Reninge. Vader Joannes is daar dan kleerkamer maar waarschijnlijk omdat hij met een douaniersdochter getrouwd is, trekt hem dat beroep meer aan. Bij de geboorte van de twee volgende in 1826 en 1829 is hij douanier in Moeskroen. En ja, een douanier moet dikwijls van standplaats veranderen… in 1832 wordt een vijfde kind geboren en dan woont het gezin in Herzeeuw (Herseaux), een deelgemeente van Moeskroen. Hun zesde (en laatste kind) wordt geboren in Bulskamp, een poldergemeente die nu deel uitmaakt van Veurne. Joannes heeft dan de graad van douanier. In 1852 bij het huwelijk van een van hun kinderen in Rekkem staat als verblijfplaats Zandvliet. Joannes sterft te Sint-Andries op 5 mei 1875 in zijn woning “staande in deze gemeente langs de Leege weg geteekend numer 91A der sectie C”. Eugenie sterft op 27 maart 1881 in Brugge. Als beroep staat dan “gepensioneerd van de staat¨. Welk werk ze voor de staat gedaan heeft, weet ik niet. Ze woonde in de Jan Miraalstraat 26.

Marie Antoinette Amand

Ze is geboren op 5 december 1797 in Wuustwezel, in het huis gelegen in het gehucht Cruyswegh. Getuigen bij de aangifte zijn Jean Van der Vliet, een herbergier van 31 en Marie Rose (weer een vrouw, Franse tijd weet je wel…) Plissimier, de echtgenote van een douanebeambte, beiden wonend in Wuustwezel. Haar doopakte heb ik niet gevonden.

Ze verhuist met haar familie naar Stabroek en komt dan in Veurne terecht. Ze werkt er als dienstmeid wanneer ze op 2 december 1823  op 26-jarige leeftijd trouwt met de 22-jarige schoenmaker Norbertus Franciscus Constantinus D’hondt, op 17 februari 1801 (28 pluviose an IX) te Veurne geboren als zoon van Joannes en Rosalia Noote. Getuigen bij hun huwelijk zijn Franciscus D’hondt, 26 en slotenmaker, broer van de bruidegom, Joannes Noote, 49 en schoenmaker, oom van de bruidegom, Joannes Quartier, 27 en schrijver en Norbertus Verharne, 38 en sergeant van politie. De laatste twee getuigen zijn kennissen van Marie Antoinette. Alle getuigen bevestigen onder ede dat de naam van de bruidegom als D’hondt moet worden geschreven. Boniface en Thérèse hebbben hun toestemming gegeven met een akte verleden voor notaris Delamij in Boussu op 20 november en waren dus niet aanwezig bij dit huwelijk. Norbert heeft voldaan aan de trekking voor de nationale militie onder het trekkingsnummer 17 van het jaar 1820 en is ingelijfd bij de 6de afdeling als Flankeur in de eerste compagnie 3de bataljon infanterie.

We hebben hier te maken met een gezin dat op eenzelfde plaats blijft wonen, namelijk in Veurne. Ze krijgen er zeven kinderen waarvan er drie vroeg sterven. De eerste, Antonia Rosalia, net drie dagen na hun huwelijk geboren op 5 december, sterft na zeven weken op 22 januari 1824. Uit de overlijdensakte vernemen we dat ze in de Zuidstraat 38 wonen.  Hun tweede dochter Sophia Rosalia wordt geboren op 21 november 1824 en sterft al na 10 dagen. Dan staat er Zuidstraat 36! Dan krijgen ze opnieuw een dochter en wanneer hun zoon Henricus Cornelus Norbertus, geboren op 15 september 1828, na 25 dagen sterft op 10 oktober, wonen ze In de Nieuwe straat 8. Hij is een kind van een tweeling. Zijn zusje blijft in leven. Daarna krijgen ze nog een dochter en zoon. Deze wordt geboren op 9 augustus 1834 en dan wonen ze in de Noordstraat wijk A 6. Zo standvastig zijn ze dus ook niet, al blijven ze wel hun hele leven in Veurne.

Marie Antoinette wordt niet oud. Ze sterft op 39-jarige leeftijd op 29 november 1836 in het burgerlijk hospitaal “staende ter Houtmerkt wijk A n° 8”. Haar echtgenoot komt het overlijden aangeven. In de overlijdensakte staat nog over vader Boniface… gepensioneerde der douanen, 83, geboren in Thulin en wonende te Herson (zal wel Herseaux bedoeld zijn). Boniface was drie maanden eerder overleden in Bury maar ik denk dat zijn schoonzoon dat toen nog niet wist. Norbert zelf sterft ook jong. Hij is nog net geen 37 wanneer hij, in hetzelfde ziekenhuis sterft op 17 januari 1838. Zijn broer, slotenmaker Franciscus D’Hondt is het overlijden komen aangeven samen met Joannes Vanpeene, een dienstknecht in het hospitaal.

Charles Antoine Amand, mijn betovergrootvader.

Hyacinthe Josephe Amand

Ze is geboren in Stabroek op de 26ste fructidor (dit is de periode van de vruchten, “les fruits”, augustus-september) van het Republi­keins jaar 9, in onze jaartelling op maandag 13 september 1801. Vader Boniface komt haar geboorte aangeven. Hij woont dan in de de sectie n° 79. Getuigen zijn twee burgers uit Frankrijk: Louis Carpentier, 21, geboren in Barnevil in het département de la Manche die ook douanier is en in de 2de sectie woont op nummer 54 en een vrouw, Hyacinthe Josephe  Decand, 32, geboren in Lille, département de Douai. Bij de doop ’s anderendaags is deze laatste trouwens ook haar meter en naamgeefster. Peter is ook de voornoemde Carpentier, die echter vervangen wordt door Anne Catherine Van den Bergh, een vrouw die de peter vervangt… de Franse tijd!

Ze is naaister van beroep en 23 jaar wanneer ze te Thulin trouwt (zie de akte, deel 1, 2 en 3) op 11 november 1825 om 3 uur met Philip­pe Jac­ques Alexa­n­dre De­meuldre, geboren te Marche op 1 september 1792. Ik heb zijn geboorteakte nog niet gevonden. Hij is dan kleer­maker in Bous­su. Zijn vader Alexandre is gestorven op de eerste mei 1793, toen hijzelf nog maar acht maanden was. Zijn moeder Philippine Ma­tagne verblijft in Parijs en geeft toestemming voor het huwelijk via een akte verleden voor twee koninklijke notarissen van Parijs op 5 oktober. Er zijn vier getui­gen bij hun huwe­lijk, allen vrien­den van de echte­lin­gen en wonend in Thulin. Het zijn Pierre Jean Pour­celet, een rentenier van 49, Franç­ois Louis Lorio, een herber­gier van 47, Augustin Joseph Le­maur, een handelaar van 41 en Pierre Joseph Grapin, veldwach­ter, 44 jaar oud. Allen hebben de huwelijks­akte gete­kend, behalve Hyacinthe, die ver­klaart niet te kunnen lezen noch tekenen.

Ik denk dat Philippe Rinchon in zijn boek over Thulin over 2 van deze getuigen spreekt, waar hij het heeft over soldaten in het Franse leger van Napoleon. Op p. 271 staat: “A.J. Lemaur, sergeant major dans un régiment de ligne” en “Pierre Grapin”. Hij schrijft een beetje verder “J’ai souvent joué aux cartes avec Pierre Grapin qui idôlatrait toujours l’empereur Napoléon; dans une grande bataille, il avait eu les deux cuisses traversées d’une balle.” (deze Grapin was dus nog steeds een grote fan van Napoleon ondanks het feit dat een kogel zijn twee dijen doorboord had).

Het koppel krijgt tussen 1828 en 1837 vier kinderen die allen vroeg sterven. Op 31 augustus 1832 sterft zoon François  in Thulin. In de akte staat dat voormelde Lorio een grootoom van het twintig maanden oud jongetje is. Merkwaardig is dat hij sterft in het huis van Jean Baptiste Patte, zijn oom want hij is de echtgenoot van Angélique Dorothée, een zus van Hyacinthe. Die wonen dan dus ook nog in Thulin. Dat is toch eigenaardig want alle kinderen zijn geboren in Boussu en drie sterven daar ook in hun verblijfplaats en bij twee van de drie is de vader niet aanwezig bij de aangifte… In ieder geval zijn het twee kinderen van Boniface die zich dus nog eens zagen. Dat zal, behoudens misschien voor Anne Marie, niet het geval geweest zijn met de andere kinderen die in Limburg, Antwerpen en West-Vlaanderen woonden.

Hyacinthe Joseph sterft als weduwe in haar woning gelegen in een voorstad van Ath , in de wijk van Bussel, n° 31 op 17 juli 1866 om 17 uur, in de ouderdom van 65 jaar. Haar overlijden wordt aangegeven door Constantin Dutilleul, 56 en Vincent Dutilleul, 28, beiden dagloners en buren van haar. In de akte staat dat ze op het ogenblik van haar overlijden gedomicilieerd is in Maffles maar verblijft te Ath (waar Mafles nu bij hoort). Men heeft blijkbaar niet kunnen achterhalen wie haar ouders zijn. Ik heb het overlijden van haar echtgenoot niet kunnen vinden en ik weet ook niet wanneer en waarom ze naar Ath verhuisd is.

Félix Constant Amand

Hij is geboren op 27 oktober 1802 in Stabroek om 2 uur ’s nachts. Getuigen bij de aangifte zijn Denis Ducat, een luitenant bij de douanen van 51 jaar en Lambert Martin, een 26-jaar oude douanebeambte uit Hoevenen. Ze zijn dan beiden werkzaam in het het kantoor van “Putte France” waar ook vader Boniface werkt.

Bij de doop ’s anderendaags is diezelfde Lambert Martin peter en Adelaïde Ducat meter. Zij zal wel een zus van voormelde Denis zijn.

Félix is niet oud geworden want hij sterft, nog geen 5 jaar oud, op 26 augustus 1807 in Stabroek.

Jacques AMAND

Hij is geboren op 1 januari 1805 om 22 uur te Stabroek. Getuigen bij de aangifte zijn Joseph Mattot, 40 en Antoine Mercier, 37, douanebeambten gedomicilieerd in Stabroek. Hij is gedoopt op 2 januari met als peter Jacques Dingemans en als meter Marie Elisabeth Vandevelden.

Stabroek lag op de grens met Nederland in het kanton Ekeren en het département des deux Nèthes.

Zijn ouders zijn op 18 juni 1815 naar Thulin teruggekeerd. Daar heeft Jacques een slecht lot getrokken, n° 24, wat hem verplichtte tot legerdienst “bij de Hollanders”, zoals Leon Amand schrijft. Hij was vrij van militaire dienst bij zijn huwelijk.

Jacques is op 23-jarige leeftijd gehuwd op 30 januari 1828 om 11 uur te Boussu met Marie Thérèse Joseph (Therese) Ducobu, een naaister van 28 uit Boussu. De getuigen bij het huwelijk zijn allemaal familieleden: Alexandre Demeuldre, 33, kleermaker, schoonbroer van de bruidegom, Eloi Delaunois, 35, handelaar, schoonbroer van de bruid, Antoine Ducobu, 40, rentenier en Norbert Ducobu, 33, broers van de bruid, allen van Boussu. De bruid is geboren op 14 juni 1799 te Boussu als dochter van Antoine Ducobu en Henriette Deham. 

Jacques is douanier geworden en moet dus net als zijn vader veel verhuizen. In 1828 woont hij in Thulin en na zijn huwelijk in Boussu. Hij is in 1835 “beambte der uitgaande rechten” (lees douanier) in Wuustwezel en in 1837 onderbrigadier in Merksplas en in 1840 in Oorderen. Dit dorp is verdwenen. Het werd in 1965 afgebroken om plaats te maken voor de Antwerpse haven. In 1844 is hij brigadier in Sint Gillis Waas. In 1847 bij de geboorte van zijn laatste kind Emile is hij brigadier residerende in De Klinge (arrondissement Dendermonde) en er gedomicilieerd “zegge te Stabrouk”! Hij is er dan 43 en zijn vrouw 48!

Het gezin krijgt 7 kinderen. Zie voor het verdere nageslacht “Over Jacques Amand en Marie Thérèse Ducobu en hun nakomelingen”.

De beide echtelingen overlijden allebei in Sint-Niklaas. Marie Thérèse op 25 november 1878, ze is dan 79. en Jacques op 26 juni 1879. Hij is 74 geworden. Hierbij een doodsprentje van hem en zijn echtgenote.

We weten ook nog dat Jacques getuige was bij het huwelijk van zijn schoonbroer Norbert Joseph Ducobu met Rosalie Catherine Amand in Boussu in 1828. Deze Rosalie zit niet in de Amand- tak van Thulin.

Ze wordt geboren en gedoopt op 26 juni 1712 te Thulin. Peetouders zijn Pierre Joseph Amand en Catherine Dorothee Denis, van de parochie St Amand (Onder welke gemeente ressorteert deze parochie?). Deze peter is waarschijnlijk de vader van Alexis, die dan geboren is rond 1660. Het is waarschijnlijk dezelfde peter als die van Pierre Joseph in 1699, zoon van Jean François en Anne Cantineau.

Catherine Joseph is meter van Marie Michelle Josephe Le Blou (° 30 juni 1732). In die akte staat dat ze niet kan schrijven.

Ze huwt op 25 jarige leeftijd op 17 februari 1738 te Thulin met François Dubus. Hij is 29. Getuigen zijn Ignace Populaire en Ignace Joseph Sigar, fils de censier, beiden uit Thulin. Ze krijgen 7 kinderen.

Jacques sterft te Thulin op 24 december 1757 en Catherine overlijdt er op 18 januari 1760 op 47 jarige leeftijd en wordt er op dezelfde dag begraven. Er staat dat ze ongeveer 50 jaar is.

De naam Dubus komt in Thulin ook regelmatig terug, ook in verband met Amand trouwens. Zie hiervoor op geneanet, onder meer de stamboom van Frédéric Quévy (fquevy).

Jacques Joseph Amand

Geboren en gedoopt op 19 oktober 1713 te Thulin (PR, film 456, p. 86). Peetouders zijn Jacques Tilliot, zoon van Jean Tilliot en Marie Agnesse Tilliot, zus van de peter. Deze Jacques Tilliot is ook peter van een dochter van Marie Catherine Amand in 1716. Misschien weer een aanduiding dat Marie Catherine en Alexis zus en broer zijn.
Jacques Joseph is overleden vóór november 1716 want dan wordt er weer een kind met die naam geboren. Ik heb zijn overlijdensakte echter niet gevonden.

Over de familie Tilliot geef ik hier nog wat meer informatie.

Jean Amand en Jean Tilliot waren beiden censiers. Ik denk dat hij zeker 5 kinderen had: Jacques, Marie Agnes, Thérèse Joseph, Anne Marie en Marie Catherine, die dan van dezelfde generatie zijn als Alexis Amand.

Het grafschrift van Jean Tilliot staat in het boek over “Thulin, sa géographie…” op p. 319:
Icy reposent les corps de Jean Tilliot, en son temps, censier de Thulin, décédé le … de septembre 1721, âgé de 80 ans et de Agnès Robette, son épouse, décédée le … Sa première épouse, Anne Gertrude Boulenger est décédée le 23 avril 1697.

Hij wordt ook vermeld op p. 205 bij verwerving van grond: …Jean Tilliot manant du dit Thulin acquérant pour lui et Anne Boulenger sa femme …

Nicolas Joseph Amand

Hij wordt geboren en gedoopt op 9 april 1715 te Thulin. Hij heeft bekende peetouders: Jacques Ignace Lorio en Marie Joseph Tromont, beiden uit Thulin. Beiden kunnen niet schrijven, zo staat in de akte, maar… Jacques Ignace Lorio was organist in Thulin, zo blijkt uit zijn grafschrift, dat te lezen is in “Thulin, sa géograhie,…”, p. 320:
En attendant la résurrection, reposent ici les corps de Jacques-Ignace Lorio, organiste de Thulin, âgé de 72 ans, décédé le 25 décembre 1746 et de Thérèse-Josephine Tilliot, son épouse, décédé 18 de septembre 1740, âgée de 73 ans.
Volgens dezelfde bron was hij van 1741 tot 1743 “massard” (dit is gemeenteontvanger), in 1745 “greffier” en in zijn laatste levensjaar “lieutenant mayeur et adjoint au maire”.
Zijn echtgenote, Thérèse Josephine Tilliot, was meter van Estienne Joseph Amand en van Erneste Joseph Amand.

Nicolas Joseph huwt te Thulin voor de kerk op 25 jarige leeftijd op 30 juli 1740 met de veertigjarige Marie Agnes de Halle. Getuigen zijn Jacques en Alexis Amand, beiden fils de chaufournier en van Thulin. Ze kunnen niet schrijven. Dit zullen wel twee van zijn broers zijn. Hun vader, Alexis, is inderdaad chaufournier.

Zijn echtgenote wordt gedoopt op 5 mei 1698 te Thulin als dochter van Pierre de Halle en Marie Letot. Zij is een broer van Nicolas, ongeveer een jaar eerder geboren op 7 mei 1697. Deze trouwt een eerste maal met Marie Françoise Lestrade op 29 maart 1730 en een tweede maal op 29 juni 1756 met Anne Joseph Feron.

In Thulin vind ik geen kinderen van Nicolas Joseph en Marie Agnes. Ze zijn waarschijnlijk uit het dorp getrokken. Toch heb ik nog volgende gegevens over hem kunnen vinden:

– Op 22 augustus 1772 is hij te Thulin peter van François Philippe Dubus, zoon van Jean Joseph en Elisabeth Joseph Mahieu. Meter is Marie Thérèse Dufrenne.

– Zou hij peter zijn van Nicolas Joseph Delwart, zoon van Jean Baptiste en Catherine Joseph Henault op 25 februari 1738? Er staat dat hij fils de manoeuvre is en dat zou dan weer niet kloppen. Meter was Marie Catherine Prouveur, fille de manoeuvre.

– In de Archives communales van Thulin n° 111 is er in een document “supplément de timbre à la crijée du marais de Thulin du 19 mars 1790” sprake van de weilanden genoemd moeras, “des prairies dites Marais”. Daarvan was het 5de perceel van Nicolas Joseph Amand. Was het deze Nicolas Joseph? “La 5e contenante un bonnier tenant à la précédente à la chasse d’Imbihan et aux parties Vanderbelen qu’a tenu Nicolas Joseph Amand à 185 livres l’an. Adjugé au prix de 140 livres à Pierre Philippe Joseph Dubois, caution François Clerquin.”

Jacques Joseph Amand

Hij wordt geboren en gedoopt op 15 november 1716 te Thulin (PR, film 456, p. 93). Peetouders zijn de pastoor, F. Jean en Jenne Françoise Maresteau “de la paroisse du pomesieur (= waarschijnlijk “primissarius, kapelaan”). (Ik vind in 1690 ook ene Nicolas Maresteau, kapelaan van Thulin, peter van Marie Catherine Lestrade (Philippe Rinchon, Les Rinchon de Thulin et leurs alliances). Waarom geen “echte” peter?

Rinchon spreekt op p. 138 van F. JEAN, die pastoor was in Thulin van 1710 tot 1745. “Philippe-François Jean natif de Ghlin-les-Mons qui s’est tenu à sa portion congrue, d’où il advint que son successeur se trouva fort embarrassé pour retrouver tout ce qui était bien de cure. + en mai 1745 peu de jours avant la bataille de Fontenoy; a fondé quatre obits.” (hij hield zich aan zijn mager loon wat het zijn opvolger moeilijk maakte om te weten wat de parochie eigenlijk toebehoorde; hij stichtte vier jaarmissen (?)

In 1748 is Jacques Joseph manouvrier. In “La vie quotidienne des Thulinois au 17e siècle” lezen we: “Parmi les plus pauvres de notre société figurent les gens qui doivent se satisfaire d’emplois irréguliers. Ce dont les journaliers et les saisonniers que l’on appelle aussi manouvriers. Leurs employeurs leur confient généralement les tâches les plus lourdes ou les plus pressantes telles que labourer, faucher, battre le grain, mais aussi faire du terrassement ou abattre des arbres.” (het waren dus de armsten van de maatschappij met zeer onregelmatig en zwaar werk, zoals ploegen, maaien, het graan dorsen, maar ook grondwerk verrichten en bomen vellen).

We weten nog van hem dat hij niet kan schrijven.

Hij is peter van Nicolas Joseph Feron, zoon van Jacques François, manoeuvre, en Marie Joseph Leclercq op 24 september 1736. Meter is Marie Catherine Terloque. Op 7 juli 1735 krijgt dit paar een andere zoon, Jean François. Meter is dan ene Marie Catherine Amand van Boussu.

Verder is hij peter op 13 juli 1737 van Jacques Ignace Lestrade, zoon van Philippe, censier, en Catherine Tromont.

Hij is waarschijnlijk ook peter van Jean Joseph Buisson, zoon van Martin, cordonnier en Jeanne Cizaire op 25 mei 1740 te Thulin. Er staat dat hij fils de chaufournier is. Meter is Marie Joseph Dassonville, fille de censier.

Hij trouwt op 15 september 1744 met Marie Catherine Gros, geboren rond 1720 en overleden op 29 september 1783 te Thulin (tables, PR p. 176). Bij de huwelijkakten staat in de marge de datum en “Jacques Roland épousa Gros Marie Catherine”. Dat is duidelijk een vergissing: Roland moet Amand zijn. In diezelfde marge staat ook dat de originele huwelijksakte in het doopselregister staat. Ook daar staat in de akte een onduidelijk “Roland” en onder de akte het juiste “Amand”.

Marie Catherine Gros sterft te Thulin op 29 september 1783 om twee uur ’s nachts. Ze is dan 67. Ze wordt ’s anderendaags begraven.

Hij overlijdt op 27 december 1788 te Thulin op 72 jarige leeftijd. Hij wordt er begraven op 29 december. In de akte staat dat hij 74 jaar oud is. Ze krijgen 8 kinderen.

Alexis Joseph Amand

Hij wordt geboren en gedoopt op 23 mei 1718 te Thulin met als peetouders Nicolas Quantins, die getekend heeft en Marie Marguerite Lorimier, beiden van Thulin. Dit is dezelfde meter als bij een zoon van Jean François. Zouden Jean François en Alexis dan toch broers zijn? Volgens mij zijn het eerder neven. In 1743 is hij manouvrier en in 1746 ouvrier.

Hij huwt op 6 november 1742 met Adrienne Lemaire in Bruay-sur-l’Escaut (alexis amand, tables) en krijgt 8 kinderen. Ik kan de huwelijksakte niet vinden op de site van Bruay. Het jaar 1742 ontbreekt. Adrienne is geboren op 19 oktober 1713 in Bruay-sur-l’Escaut en gestorven op 12 februari 1773 in Thulin (geneanet martine delcourt). In een akte van 1750 staat dat beiden leefden “du travail de leurs mains”.

Op 19 december 1769 is hij peter bij de doop van Marie Celestine Caqueux, dochter van Pierre Joseph en Jeanne Joseph Lorimier. Meter is Marie Françoise Caqueux.

Hij sterft op 4 januari 1777 te Thulin op 58 jarige leeftijd.

Thérèse Joseph Amand

Zij wordt geboren te Thulin op 15 december 1719 om 7 uur ’s morgens. Bij de doop op dezelfde dag is vader Alexis niet aanwezig. Peter is Ignace Bosquez en meter Thérèse Joseph Robert, “fille de ménager”, waarschijnlijk een zus van moeder Marie-Claude. Ik heb verder geen gegevens over haar gevonden.

Jean Joseph Amand

Hij wordt te Thulin gedoopt op 5 maart 1721. Zijn peetouders zijn Jean Baptiste Huart, zoon van een werkman en Marie Barbe Thérèse Figne van de parochie Hainin. Hij is overleden voor 1729 wanneer weer een zoon met dezelfde naam geboren wordt. Ik heb zijn overlijdensakte niet gevonden.

Etienne Joseph Amand

Estienne Joseph wordt geboren op 10 november 1723 te Thulin om 2 uur in de morgen en dezelfde dag gedoopt. Peetouders zijn Estienne Hautois, kolenbrander van Elouges, een dorp even ten zuiden van Thulin, en Therese Joseph Tilliot, fille de censier van Thulin. Beiden hebben niet getekend. Vader Alexis is ook hier niet aanwezig. Nogmaals blijkt hier de band tussen Tilliot en Amand. Meter Thérèse Joseph was gehuwd met Ignace Lorio, peter van het derde kind van Alexis.

Estienne Joseph huwt op 24 april 1759 te Angreau in de kerk St Amand met Marie Philippe Image, rond 1725 geboren te Angreau in het kanton Dour als dochter van Antoine en Marie De Croolst. Getuigen bij hun huwelijk zijn Jean Baptiste Lestrade, Pierre Joseph Lestrade, Isabelle Tromond en Anne Marie Amory. Angreau ligt ten zuidwesten van Dour, vlak tegen de Franse grens.

Ik heb 5 kinderen uit dit huwelijk genoteerd. Hij sterft op 15 oktober 1800 te Thulin op 76 jarige leeftijd en wordt er ’s anderendaags begraven, 70 jaar oud. Marie Philippe overlijdt te Thulin op 5 december 1816 om 2 uur in haar huis n° 157. Ze is dan 91. Het overlijden wordt aangegeven door haar zoon Alexandre Joseph, dagloner en 50 jaar oud en Philippe Joseph Joye, een wagenmaker van 36. De datum die in het begin van de akte staat, 25 november, klopt dus niet. Dat blijkt ook als je naar de akte kijkt die ervoor staat.

Van Estienne Joseph weet ik nog dat hij peter is van Julien Le Blou. Meter is daar Marie Françoise Lorimier, dochter van een huisman.

Jean Joseph Amand

Hij wordt te Thulin geboren op 17 december 1729 om 18 uur. Bij de doop ’s anderendaags zijn de peetouders Jacques Denis Gilmand, een dienstknecht en Marie Catherine Cirlocq, dochter van een huisman. Ze zal ook wel meter geweest zijn van een zoon van Anthoine Crépin, een paar maanden eerder.

Hij is overleden voor 1731 wanneer weer een zoon met dezelfde naam geboren wordt. Ook deze overlijdensakte heb ik niet gevonden.

Jean Joseph Amand, mijn rechtstreekse voorvader (zie onder 3de generatie Jean Josep Amand x Marie Thérèse Crépin).

Deze Joseph Lamote is zijn oom die gehuwd is met Euphrasie Hortance Amand. Joseph Lamote is op dat moment douanier in de grensstad Maaseik en kan op die dag misschien niet aanwezig zijn. In ieder geval heeft hij zijn naam aan mijn grootvader gegeven en zo ook aan ondergetekende.

Meter van mijn grootvader is Pauline Smeets. Maria Pauline Smeets is gehuwd met Peter Jacob Simons in Lanklaar. Ze krijgen op 17 juli 1868 een kind, Christianus, dat dezelfde dag ook gedoopt wordt. Peter is Christianus Simons en meter Maria Ida Sybilla Simons.

Wanneer hij 15 is (in 1894), gaat hij naar Brussel, naar Koekelberg waarschijnlijk om zich daar het kleermakersvak goed eigen te maken.

Op 24 februari 1900 trouwt Jef als twintigjarige voor de wet (zie de akte, deel 1 en deel 2 )en voor kerk te Lanklaar met de negentien jarige Marie Angeline Steegmans, geboren te Stokkem op 1 oktober 1880. Ze is een dochter van Gerard, mandenmaker, en Gertrude Venken, die daar in de Maastraat wonen. Bij de aangifte van haar geboorte zijn de getuigen Martin Goossens, een schilder van 44 en Theodore Beuten, een mandenmaker van 80 (!) jaar.

In het Bevolkingsregister van 1867-1899 staat Jef op bladzijde 94 ingeschreven bij zijn ouders. Er staat ook:

– dat hij in februari 1900 naar bladzijde 143 is uitgeschreven waar hij te vinden is met zijn vrouw en de 3 eerste kinderen. Dat is in de Dorpsstraat 15 in Lanklaar.

– dat hij naar Brussel is gegaan op 22 november 1894

– dat hij (n° 11 op de lijst) “weder naar Lanklaar gekomen is” en

– dat de woonstverandering gedagtekend is op 9 maart 1900

– dat hij kleermaker is en dat zijn vorig verblijf Koekelberg is.

Bij zijn vrouw wordt verwezen naar bladzijde 27 waar ze met haar zus Marie Anne ingeschreven staat bij haar ouders. Dezen zijn er ingeschreven op nummer 25 van de Dorpsstraat, het “wit huuske”, sinds 28 november 1894 en komen van Stokkem. Opvallend is dat er bij de vorige bewoners 2 douaniers zijn.

Jef is vrij van militaire dienst en wanneer hij trouwt is hij kleermaker. Getuigen bij het huwelijk zijn Lanklaarse vrienden van het bruidspaar: Hendrik Schurgers, landbouwer, 25, Christian Dreesen, landbouwer, 24, Jean Verstegen, 40, die een café heeft tegenover de oude kerk, en Christian Simons, 31, die schoenmaker is.

Hierbij een foto van Angeline gemaakt bij fotograaf Remi Verschelde van Mechelen aan de Maas en een van Jef gemaakt in Hasselt.

Jef en Angeline krijgen acht kinderen, vijf dochters en drie zonen. Drie kinderen sterven heel jong. Er moet zich in december 1903 in dit gezin een echt drama hebben afgespeeld. Immers, in een korte periode van elf dagen, rond Kerstmis en Nieuwjaar, verliest het gezin twee dochters, Maria Agnes van drie jaar en Anna Maria van ongeveer anderhalf jaar.

In het bevolkingsregister van 1900-1920 staat het hele gezin op bladzijde 37 (met een verwijzing naar bladzijde 143 uit het vorig register, toen ze nog maar 3 kinderen hadden).

– Nu wonen ze in het huis “aan de beek n°4”. Volgens “Lanklaar-kenner” Mark Dreesen zou dit overeenkomen met Oude Baan 1.

– Ook moeder Maria Agnes Larose woont er.

– Joseph en Heinrich Amand, neven van Jef, want zonen van zijn broer Jean Henri, wonen bij hem in. Ze worden daar opgevoed nu hun moeder gestorven is na de geboorte van Heinrich. Ze zijn van Düsseldorf gekomen op 20 mei 1902.

– Op 13 september 1902 vertrekken ze weer naar Düsseldorf onder begeleiding van hun grootmoeder Maria Agnes Larose.

– Op 21 april 1903 komen ze ook weer met haar terug naar het huis van Jef in Lanklaar.

Jef is postbode van beroep. Als hij rond nieuwjaar de post bedeelt, komt hij terug, met onder zijn kepie, het gekregen nieuwjaarsgeld. Met Pasen krijg hij soms wel een hele valies vol eieren, zo heeft mijn vader mij verteld op 8 februari 1986.

Hij wordt ook verscheidene keren vermeld, met foto soms, in het boek “Lanklaar, dorp waarin we leven”, uitgegeven door de Geschied- en Heemkundige Kring “De Vreedsel” en waarin een deel is verschenen over het postkantoor van Lanklaar. Op een foto van rond 1935 staat zijn fiets met de facteurszakken. Hij is getrokken voor het huis van Hendrika Opdelocht die gehuwd was met Godfried Habets. Van links naar rechts staan daar op: onbekend (een Clementine?), waarschijnlijk mijn vader Guillaume, Lucie Amand, Gilberte Semal (een achternichtje van Jef), Henri Maes en Agnes Amand.

Thuis helpt hij ook nog zijn zoon Charles, die kleermaker is. Jef is ook heel muzikaal. Hij zingt in het kerkkoor en in de fanfare speelt hij bombardon si b mol en mi b mol. Zoals wij op zijn doodsprentje kunnen lezen was hij ook commissielid van de fanfare. Na de repetities in het Hôtel de la Poste, drinkt hij graag een stevig pintje in Hotel Beunen. Daar gaat hij ook biljarten. Hij is ook een verstokt pijproker. Rond de jaren vijftig, heeft de fanfare hem gevierd en bij die gelegenheid heeft hij een schone cliviaplant gekregen.

Hier zien we Jef met Jan Mathijs Hoeven, de veldwachter die bij hem in de buurt woonde.

De liefde voor de muziek heeft hij zeker doorgegeven aan zijn kinderen. Denken we maar aan Charles, die “cor” speelde, en Guillaume, die eerst trom en daarna trompet en saxofoon speelde. Wat hij niet heeft kunnen meegeven aan al zijn kinderen, is zijn eetlust… Mijn vader Guillaume heeft op de terugreis van Charleroi, waar ze Lucie Amand gingen opzoeken, dikwijls te horen gekregen dat hij volgende keer niet meer mee mocht omdat hij niks at. Tante Neske at trouwens ook lang niet alles… Jef zelf was ook geen liefhebber van zuurkool. Op een dag, hebben hij en zijn broers Jean Hubert en Henri een dooie rat in een stenen ketel met zuurkool gegooid om deze niet te moeten eten, zo vertelde mij tante Agnes Amand op 17 februari 1985.

Jef is peter geweest van Maria Catherina Brouns, geboren op 20 november 1900 als dochter van Joseph en Maria Steegmans, gehuwd in Lanklaar. Meter is Maria Brouns.

Op 28 april 1903 is hij peter van Jean Joseph Ghysen, zoon van Herman en Maria Campstein, gehuwd in Gellick. Meter is Eugenie Amand.

Van Angeline weten we dat ze meter is van Jean Hubert Brouns op 13 oktober 1899. Dit is een zoon van Joseph Brouns en Maria Steegmans. Peter is Jean Brouns.

Ook is ze meter en naamgeefster van Angèle Martine Lucie Theelen, geboren op 18 januari 1945 te Genk als dochter van Emiel Ferdinand Leo uit Maaseik en Marie Lucie Amand uit Lanklaar. Peter is Mathieu Theelen.

Angeline sterft op 69-jarige leeftijd, op 8 februari 1950. Dit is precies 16 dagen voordat ze 50 jaren met Jef getrouwd zou zijn, zoals trouwens ook op haar doodsprentje staat. Jef gaat dan bij zijn dochter Neske en schoonzoon Henri op de Oude Baan wonen. Daar overlijdt hij in de ouderdom van 74 jaar op 12 februari 1954. Hij sterft aan de enige ziekte die hij in heel zijn leven heeft gehad. Hierbij hun grafstenen op het kerkhof van Lanklaar.

Hier nog foto’s van Angeline, en van het oudere koppel achter in de tuin. Verder nog Jef met de “garde civil” Hoeven, en tweemaal met zijn achternicht Gilberte Semal, op bezoek vanuit Chatelineau.

Hieronder beknopt wat gegevens van de acht kinderen:

Marie Agnes Amand, 30-07-1900 – 31-12-1903.

Marie Gertrude (Marie) Amand, 23-06-1901 – 19-10-1972. Ze trouwt te Lanklaar op 8 juni 1929 met Jaak Thewissen. Ze krijgen 4 kinderen.

Anna Maria Amand, 16-07-1902 – 20-12-1903.

Charles Hubert (Charles) Amand, 11-08-1904 – 29-03-1981. Hij trouwt te Runxt Hasselt op 2 december 1950 met Marie Aldegonde Jeanette Vesters.

Peter Joseph Amand, 29-06-1906 – 14-09-1906.

Marie Agnes (Neske) Amand, 01-01-1911 – 05-12-1992. Ze trouwt te Lanklaar op 13 oktober 1934 met Henri Maes.

Marie Lucie (Sieke) Amand, 22-08-1916 – 15-11-1999. Ze trouwt te Lanklaar op 27-12-1943 met Emiel Theelen. Ze krijgen 9 kinderen.

Guillaume Jozef (Gielke) Amand, 30-4-1919 – 28-05-1993. Hij trouwt te Meeswijk op 21november 1942 met Eugenie Op de Locht. Ze krijgen 3 kinderen, waarvan ik de jongste ben.

De akten van Thulin, die zich in het archief te Mons bevinden, beginnen in 1689. De eerste doopakte van een Amand is er een van 1699. Daar­vóór heb ik in alle geboorteaktes de peter­schap­pen proberen te ontcijferen en zo heb ik een eerste “peter” Amand ontdekt in 1696. Via al deze akten kom ik tot een aantal conclusies over onze oudste voorvaders. Ik heb mij hierbij vooral gebaseerd op de peter- en meterschappen en op gegevens zoals beroepen en dergelijke. De aandachtige lezer zal hopelijk tot dezelfde conclusies komen of er eventuele andere opperen waarover vanzelfsprekend verder kan nagedacht wor­den.

Over Jean Amand (II.1), zijn echtgenote Catherine Berengier en Thulin uit die tijd:

Het oudste spoor tot nog toe leidt naar Jean Amand. Hij zou geboren zijn rond 1641. Bij zijn overlijden op 30 april 1725 te Thulin staat dat hij ongeveer 84 is. Hij wordt er op 1 mei  begraven. Hij huwt op 8 februari 1673 te Boussu. In de akte staat: “Le 8 dudit mois furent épou­sés par curé Jean Wattiez desserviteur, Jean Amand de Thulin, et  Catherine Beren­gier de Boussu, present curé Nicolas Meurant et Jacques Quesnoy.”

Catherine Berengier wordt geboren te Boussu rond 1650 omdat ze wel rond de 25 jaar zal zijn als zoon Jean François geboren wordt (ca 1674).  In de doopakte van haar kleinzoon in 1699 staat dat ze meter is en “mère du dit François Amand”. Zij overlijdt op 18 februari 1706 te Thulin en wordt er dezelfde dag begraven.

We weten ook dat zij een zoon Michel François hebben die in Thulin overlijdt op 16 september 1689, 10 maanden oud.

Over Jean is er sprake in het werk van Georges Hallez “La vie quotidienne des Thulinois au 17e siècle”, blz.120, waar verteld wordt dat huursoldaten niet aarzelden om notabelen van de stad te gijzelen om zo losgeld te krijgen. Ik citeer: “Mais là ne s’arrêtent pas les excès des soudards. Pour obtenir de plantureuses rançons, ils n’hésitent pas à prendre en otages des notables locaux. Parmi les victimes (connues), figurent: Michel Lenglé en 1598, Jacques Hallet en 1694, Hubert Trouillet, Jean Amand, François de Biève et Joseph de Hénin en 1696.” Tussen hen dus ook Jean Amand in 1696. Hiervan wordt ook melding gemaakt in “Thulin, sa géographie, son histoire” van Philippe Rinchon.  Deze heeft het op blz. 256-257 over een “nouvelle taille imposée pour frais de guerre et séjour de quatre brigades de carabiniers à Thulin” in 1696. Ik citeer “A Hubert Touillet, Jean Amand, François de Biève et Joseph de Hénin pour avoir esté deux jours et deux nuittées prisonniers à l’étendart du camp des carabiniers pour le défaut de payement des rations a esté payé à chacun sept livres cy  xxviij livres (28 livres)”. Hij wordt er ook vermeld als cultivateur. In 1684 staat over hem “manant ne sachant signer” = “boer die niet kan schrijven”. Het gaat o.m. over “une taille extraordi­naire imposée par les Etats du Hainaut en 14 novembre 1684” (Rinchon, Thulin, blz. 253), een van de vele belas­tin­gen die de mensen toen moesten betalen.

Thulin telde in de 17e eeuw zowat 120 gezinnen en ongeveer 600 inwoners. Drie vierden waren landbouwers en de anderen waren vaklui, dagloners (“manouvriers”) en dienstpersoneel. Ze leefden bijna uitsluitend in hun dorp. De wegen waren trouwens niet zo goed en dat maakte verbindingen met de omliggende dorpen niet zo makkelijk. Het dorp was eigenlijk een grote familie, waar iedereen iedereen kende. Dit verklaart ook waarom 90 % van de jongeren in het dorp zelf trouwden en er bleven wonen. De meesten woonden in armoedige huisjes maar er zijn ook een aantal welstellende “cen­siers”, bezitters van “censes”, dit zijn grote boerderijen. Deze censiers konden meestal lezen en schrijven en hoorden met de pastoor bij de notabelen van het dorp. Zo’n boerderij had een min of meer vierkant binnenhof aan alle kanten omgeven door woon- of werkvertrekken (een stal, een paardenstal, een schaapstal, een varkensstal, een kippenren, een schuur).  De woonvertrekken bestonden dikwijls uit een grote kamer met open haard en enkele kleine kamers met alkoven. Ook was er een zolder waar het graan kon drogen. Alle buitendeuren gaven uit op de binnenkoer. De buitenmuren dienden als bescherming. Je kwam er binnen via een portaal en op de binnenkoer zag je de mesthoop, die best goed gevuld was, een teken van rijkdom. Een van de verblijven had meestal een puntgevel naar de straat gekeerd, ook al een teken van rijkdom. “Avoir pignon sur rue” betekent nog altijd “te goeder naam en faam bekend staan”. Niet zelden was er ook een “courtil”, een hof, aan de hoeve verbonden. Deze was soms 30 tot 50 aren groot en vooral bestemd voor groenten- en fruitteelt. Soms was er ook een bakhuis dat echter niet aansloot bij de andere gebouwen uit schrik voor brand. De censier had dankzij zijn hoeve ook een meer gevarieerde voeding dan de rest van de bevolking.

De 17e eeuw was een woelige eeuw, zeker voor Thulin, zoals mag blijken uit onderstaande gegevens die ook grotendeels komen uit “La vie quotidienne des Thulinois au 17e siècle”.

Eerst wil ik er toch even op wijzen dat onze Zuidelijke Nederlanden, waartoe ook Hene­gouwen behoorde, onder Spaans gezag stonden van 1598 tot 1713. De onrust in de streek van Henegouwen kwam vooral voort uit de drang naar gebiedsuitbreiding van de Franse koning Louis XIV. De verschillende oorlogen die daaruit voortvloeiden hebben de provincie Henegouwen zowat gehalveerd. We beginnen ons summier overzicht in 1655 toen het versterkte Condé in handen van de Franse generaal Turenne viel. Boussu werd dan bezet en Louis XIV installeerde zich zelfs in het plaatselijke kasteel om van daaruit de aanval op Saint-Ghislain in te zetten en het ook triomfantelijk en in gezelschap van Mazarin en 3000 edelen te veroveren. De Span­jaarden trachtten natuurlijk Saint-Ghislain te heroveren maar zonder succes. Intussen was er in 1659 het verdrag van de Pyreneeën, maar toch hernam de oorlog weer in 1667, met inname van Saint-Ghislain, Ath, Charleroi en Binche. In 1676 nam de Franse koning weer bezit van Valenciennes en liet zijn leger in Thulin kamperen. Het jaar daarop werd Saint-Ghislain weer ingenomen, maar in 1678 verlieten de Fransen de stad na de vrede van Nijmegen. Ze vernietigden echter eerst de stadsversterkingen. In 1689 waren er nieuwe schermutselingen tussen de geallieerden (Spanjaarden, Oostenrij­kers en Hollanders) en de Fransen. Ook Zweden, Saksen en Beieren kwamen de Spanjaarden ter hulp. Weer kampeerden er 7000 Franse soldaten in Thulin. In 1690 trok weer een Frans leger door Thulin, op naar Fleurus waar ze de geallieeerden gingen verslaan. In 1691 veroverden

100 000 Franse manschappen Mons dat tot 1697 Frans zal blijven. In 1696 verbleef het Franse leger trouwens opnieuw in Thulin. De vrede van Rijswijk liet echter duidelijk blijken dat Frankrijk er niet zou in slagen nog meer gebied te veroveren. Er waren natuurlijk toch nog pogingen daartoe maar door de slagen van Ramillies in 1706 en van Malplaquet in 1709, waarbij onder meer Marlborough de troepen van Engeland, Oostenrijk en de Verenigde Provinciën aanvoerde, werd Frankrijk definitief teruggedron­gen. In 1713 was er dan de vrede van Utrecht waarbij de Zuidelijke Nederlanden aan Oostenrijk werden toegewezen.

Thulin ligt vlakbij de steenweg Valenciennes – Mons, op korte afstand van versterkte plaatsen als Valenciennes, Condé, Mons en Saint-Ghislain. Rinchon situeert Thulin in 1925 als volgt op blz. 3:

« La commune de Thulin se trouve dans la plaine formant le fond de la vallée de la Haine. Elle fait partie de la province du Hainaut, arrondissement administratif et judiciaire de Mons, canton de milice et de Justice de Paix de Boussu, à 5 kilomètres ouest de la frontière française (Quiévrain) ; 16 kilomètres est de Mons ; 4 ½ kilomètres de Boussu ; 5 ½ kilomètres de Dour ; 3 kilomètres d’Elouges ; 5 kilomètres de Wihéries ; 5,3 kilomètres d’Audregnies ; 4 kilomètres de Montroeuil-sur-Haine ; 6 ½ kilomètres de Crespin (France) ; 5 kilomètres de Pommeroeul et de Ville-Pommeroeul ; 7,3 kilomètres d’Hautrages par route pavée, et à peine 5 kilomètres via Débihan ; 2 kilomètres de Hainin ; 6 kilomètres de Hensies et de Saint-Ghislain ; 15 kilomètres de Condé-sur-Escaut (France) ; à la traversée du chemin vers Audregnies sur la grand’route de Paris, la distance est exactement la même pour Mons et Valenciennes soit 16,3 kilomètres ; de Thulin à Bruxelles 75 kilomètres et vers Paris 266 kilomètres » (Het zal de lezer niet verwonderen dat vele van deze eigennamen in de stamboom voorkomen).

Deze ligging maakt dat Thulin vaak legers ziet doortrekken en kamperen. Zeker zijn de kampen van 1676, 1689 en 1696. Waarschijnlijk verbleven er ook nog legers in 1655, 1656 en 1667. Het is duidelijk dat die legers enorme schade toebrachten aan het dorp en aan zijn inwo­ners. Het grootste deel van het dorp werd door het samenraapsel van rovers en huurlin­gen vernield. Rinchon besluit in zijn werk dat minstens twee derde van de gebouwen zwaar beschadigd werden door deze huursoldaten. Zoals we boven al vermeld hebben, aarzelden ze ook niet om plaatselijke notabelen te gijzelen om een grote losprijs te bekomen.

Bovenstaand kort overzicht kan een idee geven van hoe het er aan toe ging in de streek van Thulin op het moment dat wij daar de eerste sporen van onze voorouders ontdekken. We kunnen er nog aan toevoegen dat de 17e eeuw een algemene afkoeling van het klimaat heeft gekend, hetgeen de levensomstandigheden niet zal vergemakkelijkt hebben, zeker niet in tijden van epidemies en militaire verwoestingen.  Deze gaven dan ook regelmatig aanleiding tot periodes van schaarste. In de streek van Thulin waren er periodes van hongersnood in de jaren 1622, 1625-1626, 1630, 1631, 1636, 1641, 1649-1652, 1660-1662, 1675, 1693 en 1698.

Marie Catherine Amand

Het lijkt me een zus van Jean, Jacques en Jean te zijn. Zij is verscheidene keren meter.

De eerste keer op 15 december 1696 is ze meter van Jacques Joseph de Henin, zoon van Joseph en Cathe­rine Casez, die huwen op 17 september1695. Peter is Jacques François Ha­llet.

Op 17 april 1697 is ze meter van Marie Catherine Tilliot, dochter van Jean en Anne Gertrude Boulenger. In Thulin, son histoire…, p.319 lezen we dit grafschrift dat destijds gevonden werd op het oude kerkhof van Thulin: Icy reposent les corps de Jean Tilliot, en son temps, censier de Thulin, décédé le… de septembre 1721, âgé de 80 ans et de Agnès Robette, son épouse, décédée le… Sa première épouse, Anne-Gertrude Boulenger est décédée le 23 avril 1697. (Stierf ze misschien ten gevolge van de bevalling?) Peter is Jean François Amand. In de akte staat verder het belangrijke “frère et soeur de cette paroisse”.  Wie is deze Jean François? Wellicht niet de zoon van Jean want dan zou hij wat jong zijn om peter te zijn maar Jean François zal wel dezelfde zijn als Jean, echtgenoot van Catherine Beren­gier. Dit lijkt niet alleen aannemelijker omwille van de leeftijd maar ook omdat er duidelijke banden bestaan tussen Amand en Tilliot. Beiden zijn censiers, een soort herenboeren. We zien ook dat leden van de familie Tilliot heel vaak peter of meter zijn in de familie Amand.

Op 21 maart 1698 was ze meter van Theodore Lorimier, zoon van François en Jeanne Mory. Peter was pasteur Huart, die daar pastoor was van 1696 tot 1710. Rinchon schrijft op pagina 138: Théodore Huart natif de Gosselies, ancien curé de Leval pendant quatorze ans et à Lobbes pendant six ans, obtint la cure de Thulin par voie de concours. + 1710, a fondé un obit. Op 16 mei 1698 was ze meter van Marie Catherine Semoulin, dochter van Philippe en Anne Philippine Berengier, getrouwd op 27 juli1697. Peter was André Semoulin. Hierover meer onder “Over Jean François (1674-1754)”.

In maart 1700 is ze meter en peter is haar broer Jacques (zie akte onder Jacques).

Op 17 december 1701 was ze meter van Marie Françoise Lestrade, dochter van Jacques en Catherine Hallez, gehuwd rond 1688 in Thulin.  Peter was Jean François Hallez. Bij het huwelijk van deze Marie Françoise Lestrade en Nicolas de Halle op 29 maart 1730 was een Marie Catherine Amand getuige. Ik denk echter dat het hier niet om dezelf­de gaat maar om Marie Catherine gehuwd met Antoine Descamps.

Op 11 mei 1707 was ze meter van Marie Lambertine Amand, onwettige dochter van Alexis en Marie Anne Prevost. Peter was Pierre Moreau.

Jacques Amand

Jacques is (als grootoom) peter van Marie Joseph, dochter van Jean François Amand en Anne Cantineau op 7 augustus 1701 in Thulin (akte 196). Meter is Marie Joseph Lienart.

Jacques zou (als grootoom) op 15 mei 1731 ook peter zijn van Jean Joseph, laatste zoon van Alexis Amand, mijn rechtstreekse voorouder. Meter is Catherine Joseph Descamps, een dochter van Antoine en Marie Catherine Amand, een zus van Alexis en dus tante van het kind.

Jacques vind ik verder nog tweemaal als peter van andere kinderen:

–          in november (?) 1696 peter van Jacques Joseph Buisson, zoon van Joseph en Marie Jeanne Wattier. Meter is Anne Pelsie (?)

–          in maart 1700 peter van Jacques Bois, zoon van Jacques en Anne Dorigan ( ?) Meter is Marie-Catherine Aman.

Mijn onbekende stamvader zou, volgens mij, 4 kinderen hebben gehad, waarvan Pierre, onze rechtstreekse voorouder is. Ik geloof sterk dat dit een juiste veronderstelling is, rekening houdend met alle documenten waar ik kan over beschikken.

Ik noteer hier wat ik over Pierre weet. Pierre is peter van Pierre Joseph, zoon van Jean François Amand in 1699 . Zijn meter is Catherine Berengier, “mère de François” (zie over Pierre Joseph Amand 1699-1778). De geboorteakte van deze Pierre Joseph is de eerste van een Amand die nog terug te vinden is in Thulin.

Hij is ook peter van het eerste kind van Alexis Amand, Catherine Joseph, in 1712. Dit kan er op wijzen dat hij de vader van Alexis is.

Op 14 januari 1700 is hij peter van Joseph Rougneau, zoon van Mathieu en van Marie Caqueux. Meter is Marie Catherine  Bosquet.

Op 2 maart 1701 is hij peter van Pierre Dehalle, zoon van Thomas en Reine Bourgeois (akte 189). Meter is Anne Marie Bosquet.

Hij wordt in Meeswijk geboren op 12 mei 1862 om 10 uur in de voormiddag als “onwettig kind”. Zijn vader woont dan te Eijsden en is er ambtenaar bij de douanen. Zijn moeder is nog ongehuwd en woont in Meeswijk.

Getuigen bij de aangifte zijn Hendrik Munster, linnenwever, 49, en Pieter Mathijs Gijsen, hoefsmid, 43, beiden van Meeswijk. Hij wordt dezelfde dag gedoopt om 18 uur. Henri Jean Baptist “Emand” verklaart aan de pastoor dat hij de vader is van het kind. Peter is Cornelis Joseph Van Enthout, geboren in Antwerpen, en meter Ca­tha­ri­na Elisabeth de Crauw, zijn groot­moeder langs moederszijde. Wie die peter is, heb ik nog niet kunnen achterhalen.

Cornelis Joseph leeft niet lang. Als hij tien jaar is, krijgt hij volgens het getuigenis van Angeline Hoeven, kleindochter van Jean Baptiste Henri, buikloop, net zoals zijn broer Jan Hubert. De dokter komt op bezoek en schrijft wat voor. Jan Hubert neemt er niks van, hij eet alleen maar Hollandse kaas, drinkt water… en geneest. Cornelis Joseph daarentegen neemt alles wat de dokter voorgeschreven heeft en… sterft op 5 november 1872 om 7 uur ’s avonds in de ouderlijke woning in Lanklaar. In het parochieregister staat een moeilijk leesbare tekst waaruit ik meen te kunnen opmaken dat hij onverwacht overleden is maar dat hij toch de communie gekregen heeft in het vaderlijke huis, waar hij overleden is. Zijn vader gaat dit overlijden aangeven samen Georges Heyligers, landbouwer, die verklaart de overledene te kennen. Op 7 november wordt Cornelis in Lanklaar begraven.

Jan Hubert Hendrik Amand

Hij wordt geboren in Meeswijk op 16 september 1864 om 18 uur. Getuigen bij de aangifte zijn weer eens Hendrik Munste­r en Pieter Mathijs Gijsen. Uit de overlijdensakte van Anna Elisabeth De­crauw, moeder van Marie Agnes Larose, op 19 april 1865, blijkt dat beide heren buren zijn van de overle­dene. Ze zullen dus ook kortbij of in de Palmenhofstraat aan de Maas gewoond hebben.

Hij wordt dezelfde dag gedoopt (in de doopakte staat echter 15 september!) door pastoor A. Simons.

Zijn peter is Jean Hubert Larose, – zou dit zijn oom van 17 jaar zijn? – en leenmeter is Pauline Smeets, in de plaats van Maria Agnes Hennen, zijn stiefgroot­moeder, die dan in Kanne of in Ternaaien woont. Deze Pauline Smeets zal wel de vroedvrouw geweest zijn. Ze is gehuwd met Peter Jacob Simons in Lanklaar.  Ze is in elk geval meter van vele kinderen. Over haar en over de “wiesvrouwen van Lanklaar” staat een mooi artikel in De Vreedsel, jaargang 35, nr.1.

Op 7 november 1865 verhuist de kleine Jan Hubert met het gezin naar Lanklaar, dat zijn intrek neemt in het huis gelegen aan de Dorpsstraat.

Op 18 november 1889 vertrekt hij naar Châtelineau, waar hij op zijn 26ste, op 11 oktober 1890, trouwt met de 21 jarige Henriette Istasse. Deze is in Châtelineau geboren op 6 december 1868 als tweede dochter van Pierre Joseph en Adolphine Joseph Gueret. Ze krijgen 1 kind, Lucie Adolphine Josephine, in februari 1891. Jan Hubert is dan molenaar.

Uit de correspondentie van de burgemeester van Lanklaar van 8 maart 1895 blijkt dat hij zijn legerdienst gedaan heeft bij de tweede Jagers. Onder https://docs.google.com/file/d/0B2XMhudRu3fiOW1BTkFBeWdoSFU/edit vind ik niet heel duidelijk waar het regiment gelegerd was. Ik lees dat het in 1863 in Leuven verbleef. In 1870 waren ze in Leopoldsburg. In 1871 waren ze terug in Leuven. Later kwam het nog in garnizoen te Gent, Oudenaarde, Brugge en Bergen. Moeilijk uit te maken dus waar Jan Hubert gediend heeft. Op 16 oktober 1895 vraagt de burgemeester een uittreksel aan bij de  majoor commandant van het eerste jagers in Diest. Waar heeft hij nu gediend? Moeilijk te zeggen.

Hij wordt die dag ook gedoopt door kapelaan J. Jauniau. Peter en naam­gever is Jean Baptiste Cacheux en meter Erman­ce Pocher, beiden van de parochie St Victor in Dour. Ik vind in de rijksregisters het overlijden van ene Jean Baptiste Cacheux op 31 januari 1856 in Boussu. Hij was dan 48 en handelaar en echtgenoot van Sophie Benoite Hardy. Misschien gaat het hier om deze peter; hij is in elk geval in Dour geboren.

Onze Jean Baptiste reist als kind mee door heel België en komt via Bury, Uikhoven, Rekem en Lanaye in Lanaken. In 1854, in Reppel, is hij niet meer bij het gezin. Misschien in het leger?

De volgende vermelding over hem vinden we in het jaar 1862, wanneer hij in Meeswijk een kind krijgt van Marie Agnes Larose, zijn toekom­stige vrouw. Hij ver­blijft dan in Eysden en is ambtenaar bij de douane. Op 1 juni 1864, om 7 uur in de namiddag, verschijnen Jean Baptiste Henri en Marie Agnes voor burgemeester Brabants van Meeswijk om te trouwen. Deze bur­gemeester is ook rent­meester van het kasteel Vilain XIIII van Leut. Uit de huwe­lijksak­te blijkt dat Jean Baptis­te Henri dan niet meer bij de douane is en dat hij in Bocholt woont. Hier de huwelijksakte (in twee delen) met de duidelijke handtekeningen van Charles Antoine en van Jean Baptiste Henri.

Zoals blijkt uit een bijge­voegd cer­tificaat, heeft hij behoorlijk aan de militie­wetten voldaan. De beide echte­lin­gen erkennen onmiddellijk na hun ja-woord dat de ongeveer twee jaar eerder geboren Corne­lius Josephus Hubertus, hun zoon is. Daarvan zijn getuigen schepen Hen­drik Haer­den, de landbouwers Gerard Simons en Mathijs Klin­gels en schrijn­werker Leo­nard, jawel, … Schrijne­makers. Het pas getrouwde paartje woont in de Pal­menhof­straat 95. Dit is vlakbij de Maas zoals mag blijken uit dit kaartje uit 1755 met aante­keningen van mijn oud-meester Jos Janssen. Dit kaartje staat afgedrukt op p. 14 van het boek van Frans Medaer, “Kronie­k van de parochie St.- Lauren­tius Mees­wijk” uit 1994.

Hij is geboren te Peruwelz op 4 maart 1829 in het huis van zijn vader in het gehucht Bonsecours n° 14. Getuigen zijn Amand Pouille, een herbergier van 23 en Charles Joseph Vincent, een beëdigd landmeter van 44. Hij sterft te Wez‑Velvain op 17 juli 1830 na 16 maanden en half in het huis van zijn grootvader, Pierre Joseph Debaisieux, een landbouwer van 60 jaar, die samen met vader Charles Antoine het overlijden komt aangeven. Enkele maanden later zou zijn naam overgaan op het tweede kindje uit het gezin.

Charles François

Hij is in Bon-Secours, een gehucht van het Henegouwse Péru­welz, geboren op Sinterklaasdag van het jaar 1830 om 8 uur ’s avonds.  Getui­gen zijn Pierre Ursmer Joseph Dubois, 31, ook een douanebeambte in het grensdorp Péru­welz en Pierre François Debaisieux, 21, een landbouwer uit Guignies. Deze is waarschijnlijk een jongere broer van Valentine, de moeder. Hij was toen 21 en is dus geboren rond 1809.
Charles François verhuist met het gezin mee naar Dour, Bury, Uik­hoven en Rekem. Daarna gaat hij ook mee naar Lanaye maar hij komt pas een jaar later als de anderen in Lanaken wonen, namelijk op 21 november 1848.

Hij is dan 18, onge­huwd en zonder beroep. In 1850 echter, als hij 20 is, moet hij loten voor zijn leger­dienst want hij is van de lichting 1850. Zoals blijkt uit de militie­lijst van Lanaken, loot hij het nummer 28 en op 14 maart 1850 luidt de uitspraak van de militie­raad : “Exempté pour une année comme étant au service”.

Hij wordt inder­daad van dienst vrijgesteld omdat hij dan soldaat van beroep is. Hij dient bij het tweede regi­ment Artillerie onder het nummer 7887. Dit zal wel in Luik gelegerd geweest zijn, vermits als verblijfplaats van Charles François, Luik wordt opgegeven. Verdere inlichtin­gen op deze militielijst leren ons dat hij kan lezen en schrijven en dat hij een klein aan­gezicht heeft, een laag voor­hoofd, bruine ogen, een lange neus, een grote mond, een ronde kin, bruin haar en dito wenkbrauwen. Hij is met zijn 1 m 70 vrij groot voor die tijd.

In 1854 vertrekt hij samen met de familie vanuit Lanaken naar Reppel. Hij is dan schijn­baar zonder beroep. Vanaf 1857 woont hij in Lanklaar, waar hij op 7 juli 1858  trouwt met een weduwe, Maria Rosa Peeters. Hij is er dan 27, daghuurder van beroep, en zij is er 37. Opvallend is dat de 4 getuigen bij het huwelijk allen douaniers zijn zoals vader Charles Antoine. Getuige Lamote is zijn zwager, want getrouwd met zijn zus Euphrasie Hortance.

Deze Maria Rosa is de dochter van de dag­loner Jean Peeters en van Maria Helena Vancleef, “huisbestier­ster”, beiden van Dilsen. Ze is geboren in Dilsen op 19 augustus 1820 om 3 uur ’s morgens. Als ze 27 is, in 1847, trouwt ze een eerste maal, met Pieter Cornelis Breuls, geboren rond 1798 in Lanklaar en kuiper van beroep. Pieter is dus zo’n 22 jaar ouder dan haar en als ze met Charles François trouwt is ze zelf zo’n 10 jaar ouder dan hij. Pieter Cornelis Breuls heeft Maria Rosa 4 kinderen geschon­ken:

Isabelle, geboren op 3 februari 1848, getrouwd te Lanklaar op 7 april 1880 en ver­huisd naar Neer­pelt op 20 juli van dat jaar; Helena Hubertina, geboren op 3 novem­ber 1849 en er gestorven op 11 november van hetzelfde jaar; Pieter Jan Hubert, geboren op 7 oktober 1850 en tenslotte Christina Huber­tina, geboren op 10 juli 1852.

Op 3 januari, om 11 uur ’s avonds overlijdt Pieter Cornelis.

Met Charles François woont Maria Rosa Peeters (ook wel eens Peters geschreven) in de Dorpsstraat n°3. Ze krijgen 3 kinde­ren: Marie Agnes, Charles Antoine en Fortuné Charles.

Uit de verschillende akten kunnen we afleiden dat Charles François verschillende beroepen uitgeoefend heeft: dagloner, herbergier (in 1861), werkman en zelfs winkelier.

We weten (nog) niet waar en wanneer hij gestorven is. Wel hebben we nog een aantal gege­vens over hem kunnen vinden.

Op 11 september 1873 is hij peter van zijn nichtje Catherine Lucie Amand, dochter van Jean Baptiste Henri.

Op 19 mei 1878 is hij leenpeter van een zekere Maria Theresia Brems, dochter van François en Elisabeth Brouwers, gehuwd in Lanklaar. Hij is peter in plaats van Mathieu Brouwers. Meter is vroedvrouw Pauline Smeets in plaats van Maria Brems uit “Aspricolli” = Scherpenheuvel.

Op 11 februari 1885 sterft zijn vrouw op 64 jarige leeftijd te Lank­laar en ze wordt er 2 dagen later begraven.

Van haar weten we nog dat ze meter is geweest van Karel Hubert Breuls geboren op 7 ok­tober 1864, zoon van Martin en Marie Catherine Hubertine Willems, gehuwd in Stok­kem. Peter daar is René Willems in plaats van Karel Willems uit Stokkem.

Op 6 no­vember 1898 geeft Charles François het overlijden van zijn broer Jean Baptiste Henri aan in Lanklaar en is hij werkman in … Düssel­dorf. Misschien is hij daar wel “brikkenbakker”, een beroep waarover we het verder nog hebben.

Hier drie van de vele handtekeningen van hem waaruit blijkt dat hij een vast geschrift had.

Euphrasie Hortance

Ze wordt geboren op 28 december 1832 om 3 uur ’s mor­gens te Dour in de provincie Henegouwen. Getuigen bij de aangifte zijn François Harmegnies, 25, en Thimothée Harmegnies, 28, allebei van Dour. De “premi­er assesseur” is dezelfde als twee jaar later in 1834 en ook getuige François Har­meg­nies is er dan bij. Op deze akte vinden we niet alleen de mooie handtekening van haar vader, maar ook zijn parafe.

Euphrasie Hortance wordt ’s anderendaags ge­doopt. Peter is Boniface Courselle en meter Anne Marie Etiasme, beiden van Dour en ons voor de rest onbekend.

Euphrasie is met het douaniersgezin door België getrokken en is via Bury, Uikhoven, Rekem, Lanaye en Lanaken in Reppel terechtgekomen op 9 augustus 1854. Daar is ze op 21 april 1856 om 4 uur in de namiddag door burgemeester Jacobus Domi­nicus Boon­en in de echt verbonden met Jean Joseph Lamote, 37 jaar oud.

Zij is dan 23 en zonder beroep. De getuigen bij dit huwelijk zijn vier inwoners van Reppel, Pierre Louis Caro­lus, 36, ambtenaar, Weltjens, 50, ambtenaar, Joseph Paulus, 57, ambtenaar en Martinus Huber­tus Boonen, 28, akkerman. De bruid kan niet schrijven. Haar man is te Ieper geboren op 27 april 1818, als zoon van de werkman Martin Joseph, gestorven te Ieper in 1834, en van Catherine Thérèse Françoise De Grou, huishoudster.

Jean Joseph is ambtenaar der douanen te Bocholt en heeft zodoende voor zijn huwelijk de toestemming nodig van de minister van Financiën; “toestemmende, en ten dezen eijnde bevoegd door ministerieel besluit van den elfden maart jongstleden”, zo staat in de akte.

We geven hier de letterlijke Franse tekst – met fouten – van die toestemming. Demande d’autorisation de contracter mariage. Bruxelles, le 11 mars 1856, Le Ministre des Finances,

Vu la demande du Sr Lamote Jean Joseph, préposé des douanes à Bockholt tendant à obtenir l’autorisation de contracter mariage avec la demoiselle Amand, Hortense, fille du Brigadier de ce nom demeurant à Reppel; Vu l’art. 86 Litt B de l’arrêté organique du 24/4/1849, Re 68; Vu le rapport de Mr le Directeur des Contributions à Hasselt en date du 3 décem­bre 1855, ainsi que les pièces y annexées; Considérant que ce préposé ainsi que le père de sa future remplis­sent leur devoirs d’une manière satisfaisante et tiennent une bonne conduite;

Décide

Le Sr Lamote Jean Joseph préposé des douanes dans le Limbourg, est autorisé à contracter mariage avec la demoiselle Amand H. demaurant à Reppel. Au nom du ministre, Le Directeur Général(signé) Adan. Pour copie conforme, Le Directeur (signé) Sohier

(parafe de J.J. Lamote)

Zowel Jean Joseph Lamote als Charles Antoine Amand voldeden dus op bevredigende wijze hun plichten en waren van goed gedrag. Het jonge paar vestigt zich in Bocholt waar negen maanden na hun huwelijk Charles Louis geboren wordt op 31 januari 1857. Het gezin verhuist daarna naar Lommel en na een kortstondig verblijf aldaar op 1 april 1858 trekken ze naar Lanaken. Ze nemen hun intrek in het huis met nummer 10 te Smeermaas. Grootmoeder Catherine De Grou woont bij hen in. Ze is dan 65, want geboren op 29 maart 1793 te Wijsgate in West-Vlaanderen.

Op 7 juli 1858 is Jean Joseph getuige bij het huwelijk van zijn zwager Charles François Amand met Maria Rosa Peeters in Lanklaar.

Dertien maanden later, op 18 december 1859, om 10 uur, wordt in Lanaken weer een zoontje geboren, aan wie ze dezelfde naam geven. Op 29 maart 1862 moet onze douanier echter weer vertrekken met zijn gezin en hij gaat zich vestigen in La­naye. Daar zijn ze ingeschreven op 9 april. Ze wonen er tot 1868 in de chemin du Hameau n° 5. Euphrasie Hortance is daar “visite au bureau des douanes”. Zij moet er dus waarschijnlijk de vrouwelijke smokkelaars controleren. Catherine Thérèse Françoise De Grou is pas op 29 maart 1869 ingeschreven.

Euphrasie Hortance wordt als meter vervangen bij de doop van haar neefje, Char­les Fortuné Amand op 16 oktober 1863 in Lank­laar. Dit is het zoontje van Charles François Amand.

Het paar Lamote-Amand krijgt nog drie kinderen in Lanaye, in 1862, 1864 en 1867. Een terugkerende naam bij de getuigen daar is Jean Louis Hubert Van Caubergh, een 52 jarige boekhouder. Zoals ook uit de overlijdens­akte van Marie Agnes Hennen blijkt, is deze man een buur van Charles Antoine Amand. Woonden de gezinnen Amand en Lamote mis­schien samen in de Dorpsstraat nummer 56?

Op 30 maart 1868 is het gezin dan naar Vroenhoven vertrokken. Daar krijgen ze nog 3 kinderen, in 1869, 1871 en 1873. Dan is de vader 55 en de moeder 41. Catharina De Grou is er overleden op 18 januari 1876 “ten zijne woonhuize te Montenaeken gestaan”. Dat staat in alle overlijdensakten van Vroenhoven in die tijd. Vroenhoven heette vroeger Montenaken.

Op 29 juni 1876 wordt Hortance in Lanklaar als meter vervangen werd bij de doop van haar nichtje Valentine Hortance Amand, dochter van haar broer Jean Baptiste Henri. En dan vinden we het gezin terug in Maaseik. In het bevolkingsregister vinden we dat ze wonen in de Eikerstraat 58 vanaf 2 maart 1879. Zie hier wie er nog woont en wat er van hen geworden is:

– vader Jean Joseph Lamote (overleden op 18-02-1883)

– moeder Euphasie Hortance Amand (naar “Molenbeek St Jean” vertrokken op 22 september 1892 en er op 5 oktober ingeschreven)

– Charles Louis Lamote (naar Antwerpen vertrokken op 11 september 1881 en er ingeschreven op de 19de)
– Henri Joseph Lamote (ook naar Antwerpen vertrokken maar al op 2 september 1882 en er ingeschreven op de 12de)
– Marie Thérèse Eugenie Lamote (naar Luik vertrokken op 15 maart 1880)
– Agnes Hélécine Lamote (naar Brussel vertrokken op 1 september 1883 en er de 6de ingeschreven)
– Julie Marie Joséphine Lamote (naar Schaarbeek vertrokken op 9 november 1887 en er ingeschreven op de 23ste)
– Georges Louis Jean Lamote
– Guillaume Marie Hubert Lamote
– Pierre Jean Antoine Lamote (met zijn moeder naar Sint Jans Molenbeek)

– en verder nog hun vader en grootvader Charles Antoine Amand (er overleden op 16 oktober 1882)
Op 1 augustus 1879 wordt Jean Joseph Lamote als peter en naam­gever van mijn grootvader, Jean Joseph Amand, in Lanklaar eveneens vervangen. In de doopak­te staat dat hij “ex Mosaci” was en dat klopt dus met de gegevens uit het bevolkingsregister.
Jean Joseph sterft er dus op 18 februari 1883. Zijn overlijden wordt aangegeven door een vriend, Jean Mathieu Alers, 37 jaar, en een buur Pierre Jean Doumen, 41 jaar, beiden douaniers in Maaseik.
Euphrasie Hortance is dan naar St Jans Molenbeek vertrokken op 22 september 1892 en daar ingeschreven op 5 oktober. Ze woont nog in Schaarbeek in 1898 als haar zoon Guillaume (Willem) Marie Hubert trouwt in Kampenhout. Ze zou in Schaarbeek gestorven zijn.

Jean Baptiste Henry (zie elders informatie over mijn overgrootvader)

Fortuné Joseph

Fortuné is evenals zijn oudere broer Charles François in de buurt van Péruwelz geboren, namelijk in Bury, een dorp dat toen rond de 900 inwoners telde. Hij ziet het levenslicht in de ochtend van 24 februari 1838. Getuigen bij de aangif­te zijn Pierre Michel Gosselin en Martin Gosselin, twee dagloners uit Bury van respec­tievelijk 50 en 52 jaar, die verklaren niet te kunnen tekenen. Hij is bij zijn vader in Lanaye, daarna in Lanaken van 2 oktober 1847 tot 9 augustus 1854, dag dat ze naar Reppel ver­trek­ken. Daar blijven ze tot 30 september 1857 en vertrekken dan naar Lank­laar. Fortuné is in Lanaye tweemaal peter van dochters van zijn zus Euphra­sie Hortance, namelijk in 1864 en 1867.

In dat jaar sterft hij op 11 augustus om 3 uur in de namiddag. Zijn vader, Charles Antoine, toen gepensioneerde douanier, en Dieudonné Cluten, 68, veld­wachter en buur van de overledene, komen het overlijden ’s anderendaags ’s morgens om 8 uur aangeven. Fortuné is waarschijnlijk op een warme augus­tusnamiddag gaan zwemmen in de Maas en erin verdronken, want we lezen in de overlijdensakte van de Burgerlijke Stand dat zijn lijk uit de Maas werd gehaald. Er staat: “au lieu dit le grain en cette commune, endroit où le cada­vre a été retiré de la Meuse”. In de parochie­registers staat eveneens vermeld dat hij “submersus est”, d.i. verdronken. Hij is dan 29 en nog vrijgezel. Van beroep was hij dienstbode.

Louis Joseph

Hij is de eerstgeborene van een tweeling die op 5 november 1839 om 1 uur ’s nachts te Uikhoven wordt geboren. Getuigen bij de aangifte om 10 uur zijn Jan Sleij­pen, een landbouwer van 60, en Gilis Gerets, 46 en veldwachter. Burge­meester is Pieter Beckers. Hij wordt op dezelf­de dag ge­doopt. Eigenaardig is dat er staat “heri natus”, dat zou dus op 4 november zijn… maar ja om 1 uur ’s nachts lijkt dan al een dag eerder. ­Peter is Nicolaus Guil­lard, een doua­nier in Uikho­ven, en meter Maria Theresa Deplanche, dochter van een douanier, eveneens uit Uikhoven.
Hij verblijft met zijn familie in Reppel, Leukeneind 5, waar­schijn­lijk van 9 augustus 1854 tot 30 september 1857. Dan vertrek­ken ze naar Lank­laar.
Hij huwt te Antwerpen op 5 november 1868. Dan is hij, dag op dag, 29 jaar. Zijn vrouw is Augustine Antonie Barbara Mous, geboren te Willebroek op 25 januari 1836 als dochter van Adrianus Mous en Maria Catharina Beuckeleer. Zij is dan weduwe van Amatus Pieter Joseph Meulebrouck. Van beroep is hij dan “maga­zijnier, voorheen beambte der douanen”. Getuigen zijn Eugène François Leopold Amand, broer (dit is niet juist, het is zijn neef) van de bruidegom, 31 en doua­nebeamb­te, en verder nog Carolus Amende, herbergier en Andreas Mous. Bruid en bruidegom wonen in de Vliegenstraat. Ze krijgen 3 kinderen, die alle drie heel jong sterven. De eerste is op kerstdag 1868 geboren, dit is dus ongeveer anderhalve maand na het huwelijk. Louis Joseph is dan magazijnier en woont in de Dahliastraat 240, sectie 2. Bij de geboorte van het tweede kind in 1870 is hij herbergier en woont op het Falconsplein 49, sectie 2. In augustus van dat jaar sterft dit kind, in “zijne woning Zwarte Zusterstaat 12”. Als beroep staat er dan natiebaas. Zo iemand is (volgens de site http://www.geschiedenisvanantwerpen.be/forum/viewtopic.php?t=67) leider van de ploeg havenarbeiders die met hun paarden en krengen (een zeer lage platte wagen op vier wielen) de goederen, die gelost waren vanuit het schip op de blauwe steen, onder dak of in het magazijn brengen en omgekeerd. De natiebazen hadden een kaart als bewijs van hun beroep. Bij de geboorte van het derde kind in 1873 staat arbeider en als adres Walenstraat 53, sectie 5 en bij het overlijden van dit kind enkele maanden later, staat er Bernardussteenweg 109, sectie 6. Al is hij dan geen douanier meer, het verhuizen houdt dus blijkbaar niet op.

Voor het overige weten we van hem nog dat hij op 29 juli 1876 te Lank­laar als peter vervan­gen wordt bij de geboorte van zijn nichtje Valentine Horten­se Aman­d, dochter van Jean Baptiste Henry. Op 6 september 1887 vinden we twee akten bij notaris Van den Weyngaert, Henri Hubert te Antwerpen. De twee partijen zijn Louis Jozef en zijn echtgenote. Het betreft een “gift onder levenden”, te vinden in search.arch.be, notariaat Antwerpen rep: 18253 – n°0129. In de akte 0130 is er een gift van Louis aan Augustina op dezelfde dag.

Hypolithe Eugène Napoleon

Over hem dus dezelfde gegevens in de Burgerlijke Stand: geboren te Uikhoven om 1 uur in de nacht van 5 november 1839, met dezelfde getuigen. Hij wordt ook dezelfde dag gedoopt. Merkwaardig is wel dat hij vóór zijn tweelingbroer in­geschreven is in de doop­registers, terwijl dat in de akten van de Burgerlijke Stand net andersom is. Zijn peter is Jacobus Nicolaus Frissen, een douanier in Uikhoven. Meter is Maria Ida Opsteyn van Uikhoven.
Hypolithe is als jong kind van nog geen vijf jaar in Ternaaien gestorven op 17 juli 1844 om 4 uur in de namid­dag, in het huis van zijn vader. Deze was er toen iets meer dan vier maanden eerder hertrouwd.
Zijn overlijden wordt om 8 uur ’s anderendaags aangegeven door zijn vader en door Jean Henquet, een landbouwer van 70 jaar, die geen familie van de overledene is en in maart van datzelfde jaar getui­ge is bij de trouw van Charles Antoi­ne met Marie Agnes Hennen. Burge­meester is Jean Henri Henquet. In het parochiere­gister staat bij de over­lijdensakte dat het “tenellum corpus”, dit is “het heel tere, heel jonge lichaam”, ’s anderen­daags begraven werd. Lanaye behoorde toen tot het arrondissement Tongeren.

Leopold

Hij is geboren te Uikhoven aan de Maas om 3 uur in de ochtend van 11 januari 1842. De aangifte wordt gedaan op 12 januari om 14 uur in tegenwoordig­heid van Ma­chiel Bec­kers, een landbou­wer van 30 jaar en van Louis Joseph Col, 39, onderbri­gadier der doua­nen. Burgemeester is Pieter Beckers, die die functie ook al uitoefende in 1839.  De akte volgend op die van Leopold, de tweede van dat jaar, is die van een zoontje van getuige Col, geboren de dag nadien. En wie was daarbij een van de getui­gen? Jawel, Char­les Antoine Amand. Waarschijnlijk zijn het vrienden of gewoon collega’s. Beiden zijn douaniers en ongeveer van dezelfde leeftijd, rond de 40. Leopold wordt nog op de dag van zijn geboorte gedoopt. Peter is Louis Joseph Col, weer hij, en meter Anna Gertrude Bongaerts van Rekem. Zoals blijkt uit de daarop volgende doopakte, heeft deze Col, Charles Antoine niet als peter gevraagd. Misschien had hij in Uikhoven en omge­ving genoeg familie want hij was getrouwd met een zekere Marie Eelen uit Echt, aan de andere kant van de Maas.
Leopold is natuurlijk met zijn familie meegereisd: in 1844 in Lanaye, van 1847 tot 1854 in Lanaken, van 1854 tot 1857 in Reppel. Bij zijn dood is hij in Luik bij het leger, maar ge­domicilieerd in Uikhoven. Charles Antoine heeft dan Lank­laar als woon­plaats, volgens de akte. Leopold sterft jong, amper 23. In zijn overlijdens­akte, opgesteld te Luik, en ingeschreven te Uikhoven op 15 april 1865, kunnen we lezen dat hij als vrijgezel overleden is op 3 februari van dat jaar. Hij was briga­dier in het derde artil­lerieregiment. Getuigen bij zijn overlijden waren Jean Baptiste Vanchevergem, 44 en Pierre Joseph Claeys, 44, beiden gedomicilieerd in Luik.

Boniface is op 15 november 1785 peter van François Amand, onwettige zoon van Druon en Theresia Dupont uit Eerdegem. Meter is Aldegonde Legrand van de parochie Notre Dame de la Chapelle. De doop heeft plaats in de Brusselse parochie St Gery. Boniface, 31, en zijn acht jaar jongere broer Druon waren toen “pyrobolarius” in het legioen van de Lignes, dat is kanonnier bij het leger van de latere prince de Ligne die een huurleger had.

Op 7 mei 1787 is hij 33 en trouwt hij in Brussel in de Sint Nikolaaskerk met Isabelle Dupré (ook geschreven als Duret, Duprès, Duprez, du Pré), geboren te Brussel op 29 maart 1766. Ze is een dochter van Mathieu Dupre en Anne Marie Hobert. Ze is er gedoopt in de kerk van Notre Dame de la Chapelle. Als ze trouwt woont ze in de Schipstraat. Getuigen bij het huwelijk zijn haar vader, die toestemming tot het huwelijk geeft omdat ze nog minderjarig is en Jeanne Philippe Hobert, wonend in de Hooghstraat. Voor zover we weten krijgen ze 8 kinderen.

Ze blijven in Brussel wonen. Een jaar later wonen ze “aent begijnhof”, waar hun eerste dochter Anne geboren wordt op 15 augustus 1788. Die wordt gedoopt in de parochie Sainte Catherine.

Daarna verhuist het gezin. In 1790 is hij in Gheluwe, het huidige Wervik in West-Vlaanderen, waar op 30 juni 1790 hun tweede dochter Angelique Caroline Dorothee geboren wordt. Daar zal Boniface wel al douanier geweest zijn, misschien wel in dit douanekantoor.

In 1795 wordt hun dochter Eugenie Joseph geboren en dan verblijft hij in Moeskroen. Boniface is dan afwezig maar in de doopakte van zijn dochter staat dat de ouders in de Saint Barthélémy parochie wonen.

In 1797 is hij douanebeambte in Wuustwezel en woont het gezin in het gehucht “Cruijswegh”. Daar wordt op 5 december zijn dochter Marie Antoinette geboren. Op http://users.skynet.be/fietsroutes-charel/wust.html vind ik “op de Kruisweg aan de oude verbindingsweg Antwerpen – Breda stond de vroegere afspanning “Den dobbelen Arendt” nu Napoleonshoeve. Ze lag precies op een dagmars van de garnizoenssteden Breda en Antwerpen . Ze deed dienst als posthuis (bovenop postbode te paard), café, hotel, brouwerij, vervoercentrum, winkel, boerderij… . Passanten en krijgsvolk vonden er logies. (Napoleon??)”.

Van 1800 tot (waarschijnlijk) 1815 woont hij als douanebeambte in Stabroek, waar zijn 4 andere kinderen geboren worden. De geboorteakte van mijn rechtstreekse voorvader Charles Antoine, uit het jaar VIII (1800), ontbreekt in de Burgerlijke Stand. Hyacinthe Joseph wordt er geboren in 1801 en in de geboorteakte akte van Felix Constant op 27 oktober 1802 staat dat hij 47 is en douanebeambte in het kantoor van “Putte France”. Er staat bij dat hij in Thulin geboren is, in het departement Jemappe en dat hij in Stabroek woont in de zesde sectie. In 1805 wordt zijn zoon Jacques geboren.

Volgens mijn bron Leon Amand (1920-1989) is het gezin op 18 juni 1815 naar Thulin teruggekeerd. In 1823 komt Boniface er op 28 juni het overlijden aangeven van zijn neefje Alexis Amand. Hij is dan 64 (onjuist dus) en cabaretier (herbergier) van beroep. Op 3 december van datzelfde jaar komt hij het overlijden van een buur aangeven. Aan zijn handtekening kunnen we zien dat het wel degelijk om hem gaat. Ook hier staat 64 jaar en als beroep staat nu rentenier. Interessant is dat we weten dat hij in de section A 118 woont.

In de huwelijksakte van zijn dochter Marie Antoinette uit datzelfde jaar staat dat hij “geemploijeerden” bij de Belgische Douanen is en “toestemmende voor Meester Jacobus Josephus Delamij, koninklijke notaris ter residentie van Boussu, en wonende in Thulin zoals zijn echtgenote.”

In 1824 bij het huwelijk van zijn dochter Anne met Alexis Joseph Dubus is hij volgens de akte 69, woont hij in Thulin en is hij cabaretier ofte herbergier en in 1825, bij het huwelijk van zijn dochter Angelique Caroline Dorothee, is hij 73 (de aangegeven leeftijden kloppen dus niet altijd…) en herbergier in Thulin. In december 1827, bij het huwelijk van zijn zoon Charles Antoine met Valentine Debaisieux, is hij gepensioneerd en woont hij nog steeds in Thulin. In januari 1828, bij de trouw van zijn zoon Jacques met Marie Thérèse Joseph Ducobu te Boussu, is hij er nog steeds bij en woont hij nog in Thulin.

Op 15 december 1833, om 18 uur sterft zijn vrouw te Thulin, in de leeftijd van 66 jaar. Boniface is zelf het overlijden niet komen aangeven. Was hij daartoe misschien niet meer in staat? Hij was toen immers al 79. Dan staat hij nog steeds als herbergier ingeschreven. Zelf sterft hij op 27 augustus 1836 om 13 uur te Bury in de ouderdom van 82 jaar. Als beroep staat er dan ex-ontvanger van belastingen. Hij woonde toen in de rue d’Hoyaux. Zijn zoon Charles Antoine en een vriend, Constant Letierce, 27 jaar, ook bij de douane, zijn het overlijden komen aangeven.

Boniface kreeg 8 kinderen. 3 zonen, van wie er een op vijfjarige leeftijd overleden is en 5 dochters.  7 van die kinderen zijn getrouwd tussen 1821 en 1828. Hij heeft zelf nog 17 kleinkinderen weten geboren worden.

Vermits Boniface douanier was op het einde van de 18e eeuw, vermelden we hier enkele wetenswaardigheden over dit boeiend beroep, zoals die vermeld staan in het werk “La douane belge au temps de Marie-Thérèse et de Joseph II”, dat J. Pricken schreef in Brussel in 1965. Deze was “directeur général honoraire des douanes et accises”. Ter herinnering vermelden we hier dat België onder Oostenrijks Bewind leefde van 1713 tot 1794. De wijze en geliefde Maria Theresia regeerde van 1740 tot 1780 en de verlichte en voortvarende “keizer-koster”, Jozef II regeerde van 1780 tot 1790.

Hoe zou Boniface zijn aangeworven?
Vanaf 1779 stond de recrutering voor de ondergeschikte kaders op punt. De geïnteresseerden moesten vrijgezel zijn, tussen 20 en 30 jaar oud en zich op het kantoor van de regie begeven, voorzien van een doopakte en een getuigenis van goede zeden, dat moest afgeleverd zijn door de pastoor of door de wetsdienaars van zijn woonplaats. Reeds in 1770 was bepaald dat ze moesten kunnen lezen en schrijven. Als bewijs hiervan twee sierlijke handtekeningen op akten van 1802 en 1825.

De clausule over het celibaat was gerechtvaardigd, gezien de lage lonen van de bedienden. Ze zouden moeilijk een familie kunnen onderhouden. Mijn voorvaderen hebben zich overigens duidelijk niet aan dit voorschrift gehouden. Als ze, eenmaal in functie, wilden trouwen, moesten ze daarvoor de uitdrukkelijke toelating krijgen van de “Conseil des Finances”, het hoogste administratieve gezag bij de douane. Deze toelating was trouwens later nog vereist, zoals blijkt uit bijgevoegd uittreksel uit de huwelijksakte van mijn rechtstreekse voorvader Charles Antoine Amand in 1827. Vrij vertaald staat er: Charles Antoine Amand, 27, bediende te voet van de 4de klas in Bon Secours. Gedomicilieerd in Blaton. Vrij van legerdienst volgens het getuigschrift van zijne excellentie de gouverneur van de provincie Brugge van 15 september 1826 en toegestaan te huwen door toestemming van de Raad van State afgeleverd te Den Haag op 29 oktober 1827. Geboren te Stabroek…

Wat weten we over die lonen?
Een gewone “garde” verdiende ongeveer 240 gulden per jaar en hij moest zelf instaan voor zijn woonst. Wat dit betekent, moge blijken uit het volgende: in 1770 betaalde een ongehuwde beambte 18 gulden per jaar voor de huur van kwartieren met twee plaatsen, met een tafel, een houten bed, een kast, twee stoelen en een draagbaar kookvuur. Voor een huis – en een gehuwde beambte had dit allicht nodig – betaalde men ongeveer 26 gulden jaarlijks. De beambten moesten trouwens ook zelf hun schouderriem betalen. Deze was versierd met een bronzen medaille en diende als herkenningsteken. Ze moesten zich ook op eigen kosten wapens aanschaffen. Dit kon een geweer, een pistool of een sabel zijn. Terloops merken we hier op dat er geen duidelijke onderrichtingen bestonden om het gebruik van de wapens te regelen. Als we die lonen en onkosten nu vergelijken met andere categorieën arbeiders, komen we tot het besluit dat een douanebeambte er niet slechter aan toe was dan een geschoold arbeider, zeker daar hij een vast beroep had en dus minder kans op werkloosheid.
Daartegenover moeten we echter twee dingen stellen.
Ten eerste dat de douanier veelvuldig moest verhuizen. We nemen hier het voorbeeld van Boniface en kunnen stellen dat hij in zijn leven toch heel wat heeft rondgetrokken. Uit verschillende documenten kan ik afleiden waar hij gedomicilieerd was:

• 1754 Thulin
• 1785, 1788 Brussel
• 1790 Geluwe
• 1795 Moeskroen
• 1797 Wuustwezel
• 1800, 1801, 1802, 1805 en 1807 Stabroek
• 1823, 1825, 1827, 1828, 1833 Thulin
• 1836 Bury

Het kon erger… een gewone “garde” kon in zo’n twintig (!) verschillende plaatsen moeten dienst doen. Als ze moesten verhuizen kregen ze trouwens geen enkele vergoeding. Was het een verre verplaatsing, dan verkochten ze hun meubelen aan een spotprijs en als de winter naderde, verkochten ze ook nog hun voorraad aardappelen…

Als voorbeeld dit geval uit 1761: een zekere garde Robles werd van Rolduc, bij Kerkrade, overgeplaatst naar Avelgem. Hij vertrok op 7 oktober en kwam aan op de 17de. Voor zijn reiskosten kreeg hij tweemaal een voorschot, dat later van zijn wedde werd afgehouden. Slechts in 1787 kwam er een vergoeding voor de lagere bedienden, het bescheiden bedrag van tien gulden.

Ten tweede dat de minste onregelmatigheid hem zo niet zijn werk, dan toch een halve of een hele maand wedde kon kosten. Misstappen konden zijn: trouwen zonder toestemming van de Raad van Financiën, vragen om te trouwen met een meisje dat door toedoen van de douanier zwanger was of voorliegen dat ze zwanger was, geen schouderriem dragen, jagen, honden houden, handel drijven, dronkenschap, de meest voorkomende misstap. In 1774 werden er om deze reden 35 douaniers afgedankt en in 1775, 36. Gelukkig betekende straf niet altijd ontslag. Soms werd een beambte gedegradeerd of werd zijn wedde verminderd.

Wat met het pensioen?
Voor een douanier was er geen ouderdomsgrens bepaald. De meesten werkten dan ook zo lang mogelijk, want als pensioen kreeg men soms maar 120 gulden of minder. In 1765 waren er zo nog 19 beambten tussen de 65 en 70, 4 tussen 70 en 75 en zelfs 5 van nog ouder. Later, na 1782, werd er toch een vast pensioen voorzien al naargelang de jaren dienst.Stierf een douanier, dan kreeg de weduwe één maandwedde doorbetaald om terug te keren naar haar geboortestreek… Soms kreeg ze drie maanden wedde “als het echt nodig was en als er kinderen waren”.

Als besluit vertaal ik vrij het besluit van auteur J. Pricken. “Deze “belle époque” van de tweede helft van de 18e eeuw, was voor de kleinen, voor het voetvolk van de douane, een ijzeren periode, die de geschiedenis niet vermeldt. De douanier had grote schrik voor de dag van morgen, voor ziekte, voor ouderdom. Hij liep het risico op elk moment verplaatst te worden naar de andere kant van het land. Hij was voortdurend bang een onregelmatigheid te begaan, want die kon hem een halve of een hele maand wedde kosten. Hij had schrik afgedankt te worden en zich te bevinden tussen de massa werklozen, bedelaars en landlopers”.