Amand.be

Il est né à Mons le 10 mai 1756, comme fils de Martin Joseph en Marie Magdelaine Joseph DEVAUCHET. A partir de 1794 il était successivement vicaire à Montrœul-sur-Haine et à Thulin, où il devint pasteur en 1797, sous la Révolution française. Il est décédé le 29 août 1817 au  presbytère n° 79. Probablement il devait vivre en cachette sous l’occupation française. Il n’administra pas seulement  le baptême mais fut à cette occasion plusieurs fois parrain.  Souvent il n’y avait pas de marraine.

Je ne sais pas encore s’il y a un rapport avec mon arbre généalogique mais il est sûr qu’en tant que pasteur à Thulin, il a baptisé, en des temps difficiles, un grand nombre de mes ancêtres. Ils se trouvent dans mon arbre mais je les mentionne encore ci-dessous en ordre chronologique.

- Pierre Ignace AMAND, fils de Cyrille Joseph et Marie Caroline LORIMIER. Né le 5 février 1798 vers 23 heures et baptisé seulement le 11 février “six à sept jours après par crainte de la part des parents et de ma part n’en ayant point eu d’avis plus tôt”.  L’acte commence comme suit: “Enregistrement transposé. Les malheureuses circonstances ne m’ayant pas toujours permis de porter mon registre avec moi, j’ai oublié de faire dans le temps l’enregistrement qui suit. J’ai mis en marge une note à l’endroit où il devait être mis”. Dominique Joseph était aussi parrain. Il n’y avait pas de marraine et le père était absent. ( film 457, page 946)

- Marie Thérèse AMAND. Née le 4 février 1799 à 14 heures (page 950). Fille d’Alexandre Joseph AMAND et Marie Fernande HENAUT. Elle fut baptisée le même jour avec comme parrain et marraine Dominique Joseph Amand, qui administra également le baptême, et Marie Thérèse BRUYERE.

- Célestine AMAND. Une sœur jumelle de Marie Thérèse et donc née le même jour.  Elle est décédée à Thulin le 27 avril 1812 “au n° 154″.

- Jean Noël AMAND, ° 28 février 1799 à 15 heures (page 953). Fils de Jacques et Marie Thérèse BRUYERE. Baptisé le 29 février avec comme parrain et marraine Alexandre AMAND et Marie Fernande HENAUT.

- Jean Baptiste Joseph AMAND, ° 23 janvier 1800 à 2 heures (page 984). Fils de Jean Joseph en Alexandrine DEBIEVE. Baptisé quelques jours après, avec comme parrain et marraine Jean Baptiste DEBIEVE et Marie Joseph LESTRADE.

- Célestine AMAND, ° 18 septembre 1800 à 11 heures (page 1002). Fille de François Joseph, journalier et Célestine ADAM. Baptisée le même jour. Parrain fut Pierre Charles HENAUT et marraine Eugénie LEFEVRE. Déclarée seulement le 4 prairial XII = 24 mai 1804 ?!

- Alexandrine Joseph AMAND, ° 1 octobre 1800 à 1 heure (page 1003). Fille de Fidèle et d’Alexandrine WATTEAU. Baptisée le lendemain. Parrain fut Noël Joseph AMAND et marraine Marie Magdelaine AMAND (47), des bateliers de Condé.

- Alexis AMAND, ° 5 mars 1801 (page 1020). Fils de Cyrille Joseph et Marie Caroline LORIMIER. Baptisé quelques jours après, avec comme parrain et marraine Alexis Joseph DUBUS et Mariette SARBREUX (?).

- Célestine Joseph AMAND.  Née à Thulin le 11 octobre 1801. Fille d’Alexandre Joseph AMAND et Marie Fernande HENAUT. Deuxième témoin fut Dominique Amand, vicaire de “48″. Elle fut baptisée le lendemain. Jean Joseph AMAND fut parrain et Marie Thérèse HENAUT fut marraine (page 1035).  Déclarée le premier jour complémentaire an X = 18 septembre 1802 ?! (source Leon Amand)

- François Firmin AMAND, ° 25 avril 1802 à 3 heures (page 1057). Fils de Jacques et Marie Thérèse BRUYERE. Dominique ABRASSART fut témoin. Baptisé le même jour avec comme parrain et marraine François RIVIEBON (?) et Liévine BRUYERE. La déclaration eut lieu le jour complémentaire X, vers le 20 septembre donc.

- François Joseph AMAND, ° 4 octobre 1805 à 8 heures (Registres paroissiaux, Leon Amand). Fils de François Joseph en Célestine ADAM. Baptisé le même jour. Parrain fut François LETOT et marraine Félicine DELCOURT. Déclaration le 13 brumaire XIV = 4 november 1805.

- Marie Augustine AMAND, ° 20 juillet 1806. Fille de Jean Joseph et Alexandrine DEBIEVE. Baptisé le même jour. Parrain fut Jean Joseph AMAND et marraine Marie Augustine LEUVINTE (?).

Je voudrais encore ajouter les deux faits suivants:

-  en 1798 on avait donné le nom républicain Germinal à un enfant trouvé. Dominique Joseph a baptisé cet enfant et lui a donné les noms de Pélagie Benoît, les noms des saints de ces jours (page 936).

- il baptisait souvent aussi des enfants qui avaient été baptisés “sous conditions” par la sage-femme.

Pour terminer je renvoie à deux extraits du livre “Thulin, sa géographie, son histoire” de Philippe RINCHON.  Le premier (1817) se trouve aux pages 139-140 et le deuxième (maitre Amand) à la page 269.

(Dans la version néerlandaise de cet article “Over…” je cite également un extrait d’un article sur la situation des prêtres pendant la Révolution française.)

Dominique Joseph AMAND werd geboren in Mons op 10 mei 1756, als zoon van Martin Joseph en Marie Magdelaine Joseph DEVAUCHET. Vanaf 1794 was hij achtereenvolgens kapelaan te Montroeul-sur-Haine en te Thulin, waar hij pastoor werd in 1797, onder de Franse Revolutie. Hij stierf op 29 augustus 1817 in de pastorie n° 79. Hij moest waarschijnlijk ondergedoken leven onder de Franse bezetting. Hij was bij dopen niet alleen doopheer maar ook meermaals peter. Dikwijls was er geen meter.

Ik weet nog niet welk verband er is met mijn stam maar zeker is dat hij een groot aantal van mijn voorouders in moeilijke omstandigheden gedoopt heeft als pastoor van Thulin. Ze staan in mijn stamboom maar ik vermeld ze hier nog eens in chronologische volgorde.

- Pierre Ignace AMAND, zoon van Cyrille Joseph en Marie Caroline LORIMIER. Geboren op 5 februari 1798 tegen 23 uur en pas gedoopt op 11 februari “six à sept jours après par crainte de la part des parents et de ma part n’en ayant point eu d’avis plus tôt” (zes of zeven dagen later omdat de ouders schrik hadden en hij niet eerder verwittigd was). De akte begint met “Enregistrement transposé. Les malheureuses circonstances ne m’ayant pas toujours permis de porter mon registre avec moi, j’ai oublié de faire dans le temps l’enregistrement qui suit. J’ai mis en marge une note à l’endroit où il devait être mis” (De inschrijving in het register is pas later gebeurd omdat hij door de spijtige omstandigheden zijn register niet altijd bij heeft en hij zo vergeten was de doop in te schrijven. In de marge heeft hij een nota geschreven waar de akte moet komen). Dominique Joseph was ook peter. Er was geen meter en de vader was afwezig ( film 457, pagina 946)

- Marie Thérèse AMAND. Ze werd geboren op 4 februari 1799 om 14 uur (pagina 950). Dochter van Alexandre Joseph AMAND en Marie Fernande HENAUT. Ze werd er ook dezelfde dag gedoopt met als peetouders Dominique Joseph Amand, die ook doopheer was, en Marie Thérèse BRUYERE.

- Célestine AMAND. Een tweelingzus van Marie Thérèse en dus op dezelfde dag geboren. Ze overleed te Thulin op 27 april 1812 “au n° 154″.

- Jean Noël AMAND, ° 28 februari 1799 om 15 uur (pagina 953). Zoon van Jacques en Marie Thérèse BRUYERE. Gedoopt op 29 februari met als peter Alexandre AMAND en als meter Marie Fernande HENAUT.

- Jean Baptiste Joseph AMAND, ° 23 januari 1800 om 2 uur (pagina 984). Zoon van Jean Joseph en Alexandrine DEBIEVE. Enkele dagen later gedoopt met als peter Jean Baptiste DEBIEVE en als meter Marie Joseph LESTRADE.

- Célestine AMAND, ° 18 september 1800 om 11 uur (pagina 1002). Dochter van François Joseph, journalier en Celestine ADAM. Dezelfde dag gedoopt, peter was Pierre Charles HENAUT en meter Eugénie LEFEVRE. Aangegeven op “4 prairial XII” = 24 mei 1804 ?!

- Alexandrine Joseph AMAND, ° 1 oktober 1800 om 1 uur (pagina 1003). Dochter van Fidèle en Alexandrine WATTEAU. ’s Anderendaags gedoopt. Peter was Noël Joseph AMAND en meter Marie Magdelaine AMAND (47), schippers uit Condé.

- Alexis AMAND, ° 5 maart 1801 (pagina 1020). Zoon van Cyrille Joseph en Marie Caroline LORIMIER. Enkele dagen later gedoopt, peter was Alexis Joseph DUBUS en meter Mariette SARBREUX (?).

- Célestine Joseph AMAND.Ze werd geboren te Thulin op 11 oktober 1801. Dochter van Alexandre Joseph AMAND en Marie Fernande HENAUT. Tweede getuige was Dominique Amand, kapelaan van “48″. Ze werd er ’s anderendaags gedoopt. Peetouders waren Jean Joseph AMAND en Marie Thérèse HENAUT (pagina 1035). Aangegeven “le premier jour complémentaire an X” = 18 september 1802 ?! (bron Leon Amand)

- François Firmin AMAND, ° 25 april 1802 om 3 uur (pagina 1057). Zoon van Jacques en Marie Thérèse BRUYERE. Dominique ABRASSART was getuige. Dezelfde dag gedoopt. Peter was François RIVIEBON (?), meter was Liévine BRUYERE. Aangegeven “le jour complémentaire X”, ergens rond 20 september dus.

- François Joseph AMAND, ° 4 oktober 1805 om 8 uur (Parochieregisters, Leon Amand). Zoon van François Joseph en Célestine ADAM. Dezelfde dag gedoopt. Peter was François LETOT en meter was Félicine DELCOURT. Aangifte op “13 brumaire XIV” = 4 november 1805.

- Marie Augustine AMAND, ° 20 juli 1806. Dochter van Jean Joseph en Alexandrine DEBIEVE. Dezelfde dag gedoopt. Peter was Jean Joseph AMAND en meter was Marie Augustine LEUVINTE (?).

Ook nog deze 2 feiten:

- in 1798 had men aan een vondeling de republikeinse naam Germinal gegeven. Hij heeft dat kind dan gedoopt en de namen Pelagie Benoit gegeven naar de heiligen van die dagen. (pagina 936).

- hij doopte ook kinderen die eerst door de vroedvrouw “onder voorwaarden” waren gedoopt.

Over deze D.J. AMAND staat er meer vermeld in het werk “Thulin, sa géographie, son histoire” van Philippe RINCHON. Lees dus meer over hem in de twee volgende documenten. Het eerste (1817) staat op pp. 139-140 en het tweede (maitre Amand) op p. 269.

Het lijkt me interessant hier een uittreksel uit een artikel van Flor Van Vinckenroye, Het culturele leven in Limburg ten tijde van de Brabantse, Luikse en Franse Revolutie (1787-1814) in te voegen om de situatie van de priesters in die tijd beter te begrijpen. Het gaat hier wel om de situatie van de priesters in Limburg.

“In de 18de eeuw was het aantal priesters bijzonder groot. Uit een volkstelling te Hasselt in 1796 blijkt dat er 237 kloosterlingen verbleven: 121 zusters en 116 mannelijke regulieren. Op 3 maart 1798 bedroeg het aantal priesters in Limburg 863, hetzij ruim 6 procent van de bevolking. Van hen hadden slechts 11 procent of 97 in getal de eed van trouw aan de republiek en van haat aan de monarchie afgelegd. De weigering om de eed af te leggen gebeurde vaak uit overtuiging of wegens gewetensbezwaren, maar zeker werd ook druk uitgeoefend door een deel der hogere kerkelijke hiërarchie en vele priesters vreesden het odium en de verachting vanwege hun parochianen indien zij zich schikten naar de eisen van de bezetter, die zich hatelijk had gemaakt door de sluiting van kerken en kloosters en door antireligieuze maatregelen. Het hele probleem omheen de eed werd echter in sommige hogere kerkelijke kringen zelf omstreden en met aarzeling en twijfel benaderd. De synode van Luik keurde op 14 september 1797 de eed goed. Zelfs gaf vicaris-generaal Rougrave aan de onbeëdigde priester de raad de eed af te leggen. De prins-bisschop verbood de eed, maar hij verbleef in het buitenland. De paus zelf had gedurende lange tijd geen duidelijke stelling genomen. Er ontstond geestesverwarring. Een hele reeks pamfletten pro en contra werd verspreid. Een beroemde polemist en voorstander van de eed was Simon Pieter Ernst, reguliere kanunnik van Rolduc. Het is dan ook zonder twijfel dat onder zijn invloed in het kanton Rolduc 22 van de 29 priesters de eed aflegden. Verder is het opvallend dat in de grotere agglomeraties het percentage der beëdigde priesters veel hoger lag dan in de landelijke gemeen¬ten. In Maastricht bedroeg dit percentage 53 en in Luik 63,2. Hier legde dus een aanzienlijke meerderheid der priesters de eed af. Onze kleine Limburgse steden blijven ver beneden deze getallen. In Hasselt, Sint-Truiden en Tongeren waren de percentages der beëdigde priesters respectievelijk slechts 18, 16 en 23. Heel wat van de beëdigde priesters meenden wellicht met de revolutie tot een modus vivendi te kunnen komen en zagen de Kerk in een ander verband dan dat van het Ancien Régime. In Limburg scheen weinig begrip en ruimte voor deze idee te bestaan.”

Peetouders waren Pierre Honorez en  Marie Mar­guerite Lorimier, beiden van Thulin. Is deze Pierre Honorez de man van Marie Agnes Henault, die rond 1722 een zoontje Pierre Joseph kreeg genoemd naar zijn peter Pierre Joseph Amand!?  Wie is dan deze Amand? De vader van Alexis… of Pierre Joseph, zoon van Jean Franço­is en dan zowat van dezelf­de leeftijd als Pierre Honorez.  Hij was in elk geval “fils de censier”. Meter van deze Pierre Joseph Honorez was, ook al een bekende naam, Ca­therine (Marie?) Ag­nesse Tilliot, ook al meter van Jacques Joseph Amand, zoon van Alexis in 1713, en ook dochter van een censier.

Geboren en gedoopt op 11 december 1714 te Thulin. Peetouders waren Pierre Cantineau, die heeft gete­kend en een zekere Vilain, die niet kan schrijven, beiden zijn van Thulin. Hij overleed op 27 februari 1750 te Thulin op 35‑jarige leeftijd. Volgens deze akte is hij begra­ven op 26 februari 1­750… eerst begraven en dan gestorven! Dit is niet de enige fout, want “30 jaar” kl­opt ook niet helemaal. Verder staat er iets bij van “niet ge­trouwd” en dit kan wel kloppen.

Hij was waarschijnlijk peter van Philomène Joseph Lievain, geboren in Thulin op 15 ? 1747, dochter van Jean Charles, maréchal (hoefsmid) en Marie Michelle Bosquet. Meter was Florence Ignace Joseph Honore.

Was hij, fils de chaufour­nier, (de jonge) peter van François Philippe Joseph Boulenger, geboren op 12 maart 1738 tussen 15 en 16 uur, zoon van Jac­ques Antoine Joseph, cordonnier, van de parochie St Brieu in Tournai en Marie Michelle Capelle, van Thulin? Meter was Marie Françoise Patte, fille de censier, ook van Thulin.

Tussen de families Amand en Boulenger bestaan er nogal wat banden en daarom noteer ik ook nog volgende akten:

- op 26 augustus 1740 is er nog een geboorte in het gezin Boulenger-Capelle: Jean Joseph, gebo­ren om 3 uur. Peter is dan grootvader Antoine Boulenger, meter Catherine Joseph de St Ghislain, beiden uit Thulin. 

Antoine Boulenger was gehuwd met Marie Anne Neussez zoals blijkt uit de twee volgende geboorteakten:     

‑ op 16 november 1715 de geboorte van Jean Pierre Boulenger.  Peter was Jean Pierre Populaire, meter Marie Anne Tilliot de Condé de la paroisse de St Wanon ;

‑ op 9 september 1718 de geboorte van Charles Joseph Boulenger.  Peter is nu Char­les Prevot, meter Ca­therine Crognez, beiden uit Thulin.

Alexis est décédé le 4 janvier 1743 à Thulin. Il avait 62 ans et est donc né autour de 1681. Il a été enterré le lendemain à Thulin, « au cimetière le cette église ». Dans un acte de 1712, nous trouvons le prénom Alexis Sylvestre. Dans un acte de 1719 je trouve comme profession « ménager ». Ceci signifie probablement « huisman ». Dans le dictionnaire des la langue néerlandaise, on trouve : « huisman = agriculteur ».

Dans deux actes, respectivement de 1731 et de 1743, se trouve qu’il est chaufournier. Dans un acte de 1723, je trouve « celussier » (ne serait-ce pas « censier » ? ). Alexis s’est marié à l’église le 8 mai 1711 à Mons. Nous lisons dans l’acte : Monsieur Vergnies, prêtre, a conjoint en ma­riage dans la ville de Mons, Silvestre Alexis Amand et Marie Claude Robert, tous deux de la paroisse de Thulin.  Compasteur Philippe François Jean en a donné la commission au dit Vergnies.  Furent témoins Joseph Moreau, chape­lain de Ste Wandru et Marie Joseph Baugraud.

Question : pourquoi se sont-ils mariés à Mons ? L’acte se trouve à Thulin.

Il a probablement habité dans le Cense Patte de-Hainin dans la rue Haute à Thulin comme en témoigne ce texte : Dans un ancien cahier de perception non daté de la taille ou contribution du 20me denier trouvé dans les vieux papiers de mes ancêtres côté maternel en la Cense Patte de-Hainin, rue haute à Thulin, et devant remonter à 1719, on lit la mention ci après : « de Alexis Amand, fermier de la Maison et héritage « Ventail de Débihan » contenant demy journel compris le bâtiment réduit avec les droits de deux patars au bateau passant et repassant au dit ventail ensemble pour trois huittelées et demy ici pour XXme ; X livres ijs, ce qui signifie dix livres deux sols tournois[1]. De ce qui précède, il était perçu spécialement à cette tenue d’eau pour chaque bateau passant et repassant : deux patars. »[2]

 Marie Claude Robert est décédée le 10 octobre 1756 à Thulin. Elle avait à ce moment-là environ 60 ans et est donc née autour de 1696. Ceci semble peu probable car elle a eu son premier enfant en 1712  à seulement 16 ans, ce dont je doute fort.

Le 12 juillet 1745, elle était marraine de Jacques Amand, fils de Jacques Joseph Amand et Marie Catherine Gros. Le parrain était Jacques Saucez.

Le 15 december1719 une certaine Thérèse Joseph Robert, fille d’un ménager de Thulin, était marraine de Thérèse Joseph Amand, fille d’Alexis Amand et Marie Claude Robert. Le parrain était Ignace Bosquez (qui a signé). Ils ont eu dix enfants.

(1] Rinchon, Thulin, p. 101-103 : un journel = 150 verges ; une huittellée = 100 verges ; un roule tournoi = 12 deniers ; dix patars = 20 sols = une livre.

(2] Rinchon, Thulin, p. 16

Je suis en train de dépouiller encore une fois les notes très nombreuses de feu Léon Amand (1920-1989) et je vais donc bientôt développer encore mon arbre généalogique avec des descendants de Louis ( 1820), de Noël (1837) et d’Augustin (1860).

Hij werd geboren en gedoopt op 14 april 1703 te Thulin.  Peet­ouders waren Jean Baptis­te Roussier en Marie Anne Cantineau. Was hij peter van Baptiste Douchez, geboren in 1730 als zoon van Nicolas, laboureur en Marie Joseph Populaire? Meter was Marie Char­line Casez, fille de laboureur.

Ze werd geboren en gedoopt te Thulin op 7 augustus 1701. Haar peetouders waren Jac­ques Amand en Marie Joseph Lienart. Ik denk dat deze Jacques een oom is van vader Jean Françoi­s.

Is zij meter van Marie Antoinette Joye, geboren op 27 mei 1747 te Thulin, als dochter van Jean Baptiste en Marie Barbe Carpette? Peter was Anthoine Hallez, censier. Marie Joseph was toen weduwe.

De geboorteakte van Pierre Joseph is de eerste van een Amand die nog terug te vinden is in Thulin. Hij werd er geboren en gedoopt op 26 maart 1699. Zijn peetouders waren Pierre Amand en Catherine Berengier, “mère de François”. Deze peter is waarschijn­lijk een oom van Jean François. Het zou de vader van Alexis kunnen zijn.

Is hij op 19-02-1722 peter van Pierre Joseph Honorez, zoon van Pierre en Agnesse Henault? Er staat dat hij “fils de censier” is. Meter was Catherine Agnes Tilliot.

Hij overleed op 5 mei 1778 te Thulin op 79‑jarige leeftijd en werd er ’s anderendaags als “hom­me ma­rié” be­gra­ven.

Waarschijnlijk was ze een zus van Alexis. Ze overleed op 29 juni 1731 te Thulin en werd er ’s anderendaags begraven. Ze was onge­veer 44 jaar, dus geboren rond 1687. Ze ­huwde op 23 februari 1713 te Thulin met An­toine Descamps. Deze werd ge­bo­ren rond 1690. Uit dit huwelijk kwamen er 5 kinderen. Via de peter­schap­pen van drie van hun kinderen trek ik een aantal conclusies. 

1 Catherine Joseph Descamps, geboren en gedoopt te Thulin op 18 ­januari  1716.  Haar peetouders waren Jacques Tilliot en Marie Joseph Moreau, bei­den van Thulin. In de akte lees ik letterlijk “Catherine Joseph Amand fille Descamps fille d’An­toine et de Marie Catherine Amand”.

 2 Marie Joseph Descamps, om 10 uur geboren op 3 juni 17­20 te Thulin en de­zelfde dag gedoopt. Haar peet­ou­ders waren Jean Baptiste Cuvelier en Cathe­rine Joseph Stievenart. Beiden heb­ben niet getekend. De peter kan best een broer zijn van Marie Cecile, gehuwd met Jean François.

 3 Theodore Joseph Descamps, om 15 uur geboren op 17 december 1727 te Thu­lin en dezelfde dag gedoopt . Zijn peetouders waren Jacques Theodor Maresteau, fils de cen­sier, die kan teke­nen en Marie Ca­therine Tilliot, fille de censier, die niet kan teke­nen. Beiden zijn van Thulin. Is deze peter familie van Jenne Françoi­se, meter bij een zoon van Alexis in 1716? Misschien nog een reden om aan te nemen dat Marie Cathe­rine en Alexis broer en zus zijn?

 Wat we zeker kunnen afleiden is dat er banden waren tussen de families Amand (Jean was censier), Tilliot (Jean was ook censier), Moreau en Maresteau.

 Ik denk dat Jean Amand volgende generatiegenoten had: Pierre, Jacques en Marie Catherine Amand, André Semoulin en Jean Tilliot. Bij de tweede generatie zie ik Jean François, Michel François, Alexis en Marie Catherine Amand, Philippe Semoulin, Pierre en Marie Joseph Moreau en de kinderen Tilliot: Jacques, Marie Agnes, Thérèse Joseph, Anne Marie en Marie Cathe­rine.